Öğretmenlerin dönüşümcü liderlik, örgütsel adalet ve örgütsel destek algılarının iş yaşam kaliteleri üzerine etkisi

Bu araştırmanın amacı öğretmenlerin dönüşümcü liderlik, örgütsel adalet ve örgütsel destek algılarının iş yaşam kaliteleri üzerine etkisini incelemektir. Araştırmanın evrenini Kilis il merkezi ve ilçelerinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı okullarda görev yapan 1565 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise olasılıklı örnekleme yöntemlerinden tabakalı oranlı örnekleme yöntemi kullanılarak görev yapılan yer (il merkezi ve ilçeler) ve cinsiyet açısından evrenin tabakalara ayrılmasıyla belirlenmiş olan 658 öğretmen oluşturmaktadır. Bu kapsamda görev yapılan yer açısından tabakalardaki öğretmen sayısı; Kilis merkezde 506, Polateli ilçesinde 33, Musabeyli ilçesinde 77, Elbeyli ilçesinde 42 öğretmen örnekleme alınmıştır. Cinsiyet tabakası açısından 308 kadın, 350 erkek öğretmen örneklemde yer almıştır. Araştırmanın değişkenlerine ilişkin veriler standardize edilmiş ölçekler ve kişisel bilgi formu aracılığıyla toplanmıştır. Okul yöneticilerinin dönüşümcü liderlik davranışlarına ilişkin veriler "Dönüşümcü Liderlik Ölçeği"yle, öğretmenlerin örgütsel adalet algısına ilişkin veriler "Örgütsel Adalet Ölçeği"yle, öğretmenlerin örgütsel destek algısına ilişkin veriler "Örgütsel Destek Ölçeği"yle, öğretmenlerin iş yaşam kalitesine yönelik bilgiler araştırmacı tarafından Türkçeye ve eğitim örgütlerine uyarlanan "İş Yaşam Kalitesi Ölçeği"yle ve katılımcılara ilişkin kişisel bilgiler "Kişisel Bilgi Formu"yla toplanmıştır. Verilerin analizinde doğrulayıcı faktör analizi, betimsel istatistikler, pearson korelâsyon analizi ve bootstrap yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada anlamlılık düzeyi .05 olarak alınmıştır. Araştırmada, dönüşümcü liderlik, örgütsek adalet, örgütsel destek ve iş yaşam kalitesi değişkenleriyle ilgili literatür göz önünde bulundurularak bir model önerisinde bulunulmuştur. Bu yönüyle bu araştırma yapısal eşitlik modellemesini temele alan bir araştırmadır. Araştırmanın yedi temel hipotezi vardır. Modelin test edilmesi sonucunda araştırmanın tüm hipotezlerinin kabul edildiği görülmüştür. Araştırma sonuçları incelendiğinde; okul yöneticilerinin dönüşümcü liderlik davranışları ile öğretmenlerin iş yaşam kalitesi algısı arasındaki ilişkide örgütsel destek ve örgütsel adalet algılarının kısmi aracılık rolüne sahip olduğu görülmüştür. Bu kapsamda okul yöneticilerinin dönüşümcü liderlik davranışlarının öğretmenlerin iş yaşam kalitesine yönelik algılarını doğrudan ve pozitif yönde etkilediği, ayrıca okul yöneticilerinin örgütsel adalet ve örgütsel destek algıları üzerinden dolaylı olarak etkilediği söylenebilir. Okul yöneticilerinin dönüşümcü liderlik davranışları öğretmenlerin örgütsel adalet algılarını ve örgütsel destek algılarını, örgütsel adalet ve örgütsel destek algıları da iş yaşam kalitesi algılarını pozitif olarak etkilemektedir. Son olarak, okul yöneticilerinin dönüşümcü liderlik davranışları, öğretmenlerin örgütsel destek ve örgütsel adalet algıları, öğretmenlerin iş yaşam kalitesine yönelik algılarını anlamlı bir biçimde yordadığı ve toplam varyansın %73'ünü açıkladığı sonucu elde edilmiştir. Bu kapsamda okul yöneticileri öğretmenlere değer vermeli, onlarla bireysel olarak ilgilenmeli, bireysel ve mesleki gelişimlerini desteklemeli, adaletli ve hakkaniyetli olmalı, farklı görüş ve fikirlerin ortaya çıkmasını teşvik etmeli, yeniliğe ve değişime açık olmalıdır.Anahtar Kelimeler: Dönüşümcü liderlik, örgütsel destek, örgütsel adalet, iş yaşam kalitesi, yapısal eşitlik modellemesi. Anahtar Kelimeler: Dönüşümcü liderlik, örgütsel destek, örgütsel adalet, iş yaşam kalitesi, yapısal eşitlik modellemesi.