Öğretmenlerin eğitimde bilişim teknolojilerini etik kullanım düzeylerinin incelenmesi

Bilişim çağında bireyler, bilgi ve iletişim teknolojilerinin sunduğu imkânlardan istifade ederek, etkileşimli olarak ihtiyaç duydukları bilgilere ulaşmakta; işlerini pratik, kolay ve zenginleştirilmiş bir şekilde gerçekleştirmektedirler. Birey ve toplum yaşamında "dönüşüm" olarak da ifade edebileceğimiz bu değişim hep olumlu yönde olmamaktadır. Birey ve toplum yaşamında daha önce var olup, bilişim teknolojilerinin gelişmesi ve yapay zekâ tabanlı uygulamalarla entegre olmasıyla beraber etki alanını artıran sorunların, birey ve toplum yaşamının bugününü ve geleceğini önemli ölçüde etkileyecek ve tehdit edecek yeni etik sorunları da ortaya çıkaracağı düşünülmektedir. Bilişim teknolojilerinin kullanılmasında uyulması gereken etik kuralların yeni nesillere doğru bir şekilde aktarımının yapılması toplumlar açısından kritik öneme haizdir. Bilişim etiğinin özümsenip doğru bir şekilde uygulanmasındaki önemli faktörlerin başında rol model konumundaki öğretmenler gelmektedir. Bilişim teknolojilerinin etik kullanımı söz konusu olduğunda, öğretmenlerin öğrenciler için rehber ve rol model olması gerektiğine dair beklenti her geçen gün artmaktadır. Bu çalışmada toplumun en çok etkilendiği rol modellerin başında gelen öğretmenlerin, eğitimde bilişim teknolojilerini etik kullanım düzeyleri, belirlenen değişkenler açısından incelenmiştir. Literatüre katkı sağlayacak bu çalışma ile bilişim etiği ile ilgili yapılacak çalışmalar ve öğretmenler için tasarlanacak hizmet içi eğitim programları için bir yansıtım sunulmaya çalışılmıştır. Bu açıdan bakıldığında eğitimcilerin bilişim teknolojilerini etik kullanım düzeylerinin ortaya konması son derece önem arz etmektedir. Bu araştırmada aktif olarak devlet okullarında görev yapan öğretmenlerin eğitimde kullanılan bilişim teknolojilerini etik kullanım düzeyleri incelenmiştir. Bu çalışmada veri toplama aracı olarak Baysan ve Çetin (2019) yılında geliştirilen EBTEK (Eğitimde Bilişim Teknolojilerinin Etik Kullanımı) ölçeği kullanılmıştır. Bu amaç doğrultusunda öğretmenlerin genel EBTEK düzeylerinin nasıl olduğu, öğretmenlerin EBTEK düzeylerinin cinsiyet, yaş, mesleki kıdem, öğrenim durumu, branş, okul türü, BT okuryazarlık ön bildirimi gibi faktörler açısından farklılık gösterip göstermediği tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırmada çalışma evreni olarak Batman ilindeki devlet okullarında görev yapan öğretmenler seçilmiştir. Örneklem grubunu ise ilk etapta 393 öğretmene ulaşılmasına rağmen analizler sonucu kayıp veri ve kategorik olmayan cevapların silinmesi sonucu 380 katılımcı oluşturmuştur. Elde edilen bulgulara göre öğretmenlerin genel olarak EBTEK düzeylerinin yüksek olduğu görülmüştür. Cinsiyet açısından ise öğretmenlerin EBTEK düzeylerinin kadın öğretmenler lehine anlamlı farklılık oluşturduğu görülmüştür. Yine aynı şekilde okul türleri, branş, bilişim teknolojileri okur yazarlık ön bildirimi ve mesleki kıdem bağlamında gruplar arasında anlamlı farklılığın olduğu görülmektedir. Yaş ve öğrenim durumu bağlamında ise anlamlı bir farklılığın olmadığı görülmüştür.