Öğretmenlerin mesleki etik ilkeleri benimseme düzeyleri ile etkili öğretmen özellik ve davranışlarının incelenmesi

Öğretmenlerin etik ilkeleri benimseme düzeyleri ile etkili öğretmenlik özellik ve davranışlarını incelemek amacıyla yapılan bu araştırma tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini Mersin ili merkez ilçelerindeki (Toroslar, Akdeniz, Yenişehir, Mezitli) okullarda görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Araştırma örneklemini oluşturmak için küme örnekleme yöntemi izlenmiş, her merkez ilçedeki farklı eğitim kademelerinden (anaokulu, ilkokul, ortaokul ve lise) random yöntemiyle beşer okul seçilmiştir. Araştırmaya bu okullarda görev yapan öğretmenlerden gönüllü olarak toplam 413 öğretmen katılmıştır. Veri toplamada Mesleki Etik İlkeler Ölçeği, Etkili Öğretmen Özellikleri ve Davranışları Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmış, veriler 2017-2018 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde toplanmıştır. Araştırma verileri SPSS 21 istatistik programı kullanılarak betimsel istatistiklerin yanı sıra (frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapma) Mann Whitney U, Kruskal Wallis H ve Spearman korelasyon testleri ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda öğretmenlerin topluma, okula, mesleğe, meslektaşlara, öğrencilere ve velilere yönelik mesleki etik ilkeleri tamamen benimsedikleri tespit edilmiştir. Çocuk sahibi olma, devlet veya özel okulda görev yapma, derse girilen sınıflardaki öğrenci sayısı ve görev yapılan okulun bulunduğu çevrenin sosyo-ekonomik düzeyi öğretmenlerin mesleki etik ilkeleri benimsenme durumlarında anlamlı bir farklılık yaratmamıştır. Öğrencilere yönelik mesleki etik ilkelerin kadın ve bekâr öğretmenler tarafından benimsenme düzeyi daha yüksek olmuştur. Okulöncesi ve sınıf öğretmenlerinin topluma yönelik etik ilkeleri; okul öncesi öğretmenlerinin meslektaşlara ve öğrencilere yönelik etik ilkeleri diğer kademelerdeki ve branşlardaki öğretmenlerden daha fazla benimsedikleri görülmüştür. Sonuçlar araştırmaya katılan öğretmenlerin etkili öğretmenlerin kişisel özellikleri, öğretmenlik uygulamaları ve kişiler arası ilişkiler alanlarındaki özelliklerine büyük ölçüde sahip olduklarını göstermiş, cinsiyet, derse girilen sınıf düzeyi ve görev yapılan okulun bulunduğu çevrenin sosyo-ekonomik düzeyine bu algılarda anlamlı farklılıklar yaratmamıştır. Araştırma, öğretmenlerin topluma ve mesleğe yönelik etik ilkeleri benimseme düzeyleri ile etkili öğretmen özelliklerine sahip olma durumları arasında orta düzeyde ilişki olduğunu göstermiştir. Öğretmenlerin öğrencilere ve velilere yönelik etik ilkeleri benimseme düzeyleri ile etkili öğretmenin öğretim uygulamaları alanındaki özelliklere sahip olma durumları arasındaki ilişki ise düşük düzeyde olmuştur. Anahtar Kelimeler: Etik, meslek etiği, öğretmenlik meslek etiği, etkili öğretmen özellikleri