Öğretmenlerin öğrencilerle ilişkilerinde etik dışı davranışlarına ilişkin öğretmen görüşleri

Etik, bireysel ve toplumsal ilişkilerimizin temellerini oluşturan değerleri, kuralları ve normları, iyi-kötü veya doğru-yanlış gibi ahlaki kavramlar açısından araştıran bir felsefi disiplindir. Öğretmenlerin öğrencileriyle ilişkilerinde karşılaştıkları sorunlarla ilgili "Ne yapmalıyız?" sorusunun cevabını verebilecek en güçlü kavram olması nedeniyle etik değerlerin okullarda benimsenmesi ve uygulanması oldukça önemlidir. Bu araştırmanın amacı öğretmenlerin öğrencilerle ilişkilerinde gösterdikleri etik dışı davranışların belirlenmesi, bu davranışların nedenleri ve önlenmesi için neler yapılması gerektiğine ilişkin öğretmen görüşlerinin ortaya konulmasıdır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması ve bütüncül çoklu durum alt deseni ile yürütülmüştür. Bu bağlamda 2022-2023 eğitim öğretim yılında Düzce ili, Merkez, Kaynaşlı ve Gölyaka ilçelerindeki Anadolu liselerinde görev yapan ve mesleğinde en az on yılını doldurmuş, 14 (on dört) öğretmen ile görüşme yapılmıştır. Yarı yapılandırılmış form hazırlanarak üç adet açık uçlu soru ve bu sorulara bağlı alt sorular oluşturulmuştur. Öğretmenlerle yapılan görüşmelerden elde edilen veriler betimsel analiz ve içerik analizi yaklaşımlarından yararlanılarak çözümlenmiş ve yorumlanmıştır. Katılımcıların görüşlerinden elde edilen bulgularda öğretmenlerin öğrencilerine karşı sergiledikleri etik dışı davranışlara ilişkin; öğretmenlerin öğrencilerle ilişkilerinde öğretmenlik mesleğine yakışmayan söylem ve davranışlarda bulundukları, öğrencilerle menfaat ilişkilerine girdikleri, kişisel düşüncelerini ve ideolojik yaklaşımlarını onlara dayattıkları, ayrımcılık yaparak adaletsiz davrandıkları, sınıflarda dersin amacının dışında şeylerle meşgul oldukları, öğrencinin özel hayatına saygı göstermeyerek öğrenci mahremiyetini ihlal ettikleri ve öğrencilere karşı tutarsız davranışlar sergiledikleri sonuçlarına ulaşılmıştır. Etik dışı davranışların nedenleriyle ilgili olarak; öğretmenlerin kendilerinden kaynaklanan bireysel nedenler, çevre ile ilişkilerde karşılaşılan sorunlar, denetim eksiklikleri, öğretmenlerin motivasyonlarını düşüren etkenler ve bunların dışındaki diğer faktörler belirlenmiştir. Etik dışı davranışların önlenmesine dair ise öğretmenler gerek hizmet öncesi gerekse hizmet sonrası öğretmen eğitimi ve gelişiminin sağlanması, yönetimlerden kaynaklanan sorunların çözümü, ekonomik kaygıların giderilmesi, çevre ile etkileşime dair meselelerin çözümü ve değerlerin geliştirilmesine yönelik görüşlerini ifade etmişlerdir. Elde edilen bulgu ve sonuçlar doğrultusunda etik değerlerin okullarda benimsenmesi ve yerleşmesine yönelik uygulayıcılara ve araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Sözcükler: Etik, Etik dışı davranışlar, Meslek etiği, Öğretmen-Öğrenci iletişimi