Oksitosinin alfa-2 adrenoseptör duyarlılığını ve ağrı eşiğini artırmasının sıçanlarda morfine bağımlılık ve tolerans gelişmesine etkilerinin araştırılması

Tekrarlayan oksitosin uygulamasının sıçanlarda nosiseptif eşikte artış, kan basıncında ve kortikosteren düzeyinde düşme gibi etkilerinin endojen opioidlerin sentez ve salıverilmesindeki ve/veya locus coeruleus'ta alfa-2 adrenerjik reseptör yanıt verirliliğindeki artışa bağlı olabileceği öne sürülmüştür. Morfin bağımlılığında locus coeruleus'ta noradrenerjik etkinlik arttığı ve alfa-2 adrenoseptör agonistleri yoksunluk belirtilerini ve analjezik etkilere tolerans gelişimini azalttıkları için oksitosinin ikincil etkileri morfine tolerans ve bağımlılık gelişimini etkileyebilir. Bu çalışmada; 5 gün deri altı yolu ile serum fizyolojik (kontrol) veya 1 mg/kg oksitosin (oksitosin) uygulanan ve ardından plasebo veya morfin peleti konulan sıçanlarda, analjezik ve hipotermik etkilere tolerans gelişmesi, nalokson ile yoksunluk oluşması ve ağrı eşiği, vücut sıcaklığı ve yoksunluk belirtilerinde klonidine yanıt değerlendirildi. Son dozdan 1 gün sonra oksitosin verilen hayvanlarda ağırlık kaybı ve kızgın levha testinde ayak çekme süresinde uzama saptandı. Kontrol-morfin ve oksitosin-morfin gruplarında 4, 24 ve 48 saat sonra zamana bağlı azalma gösteren analjezi ve vücut sıcaklığında artış ortaya çıktı. Ek doz morfin uygulanması kontrol-morfin grubunda kızgın levhada ve oksitosin-morfin grubunda kızgın levha ve kuyruk daldırma testlerinde analjezik etkiye tolerans geliştiğini gösterdi. Oksitosin-morfin grubunda analjezik ve hipertermik etkilere tolerans daha belirgin, yoksunluk daha hafif oldu. Klonidin, kontrol-morfin ve oksitosin morfin gruplarında yoksunlukta sıçramayı güçlendirdi, oksitosin-plasebo grubunda kuyruk daldırma testinde ağrı eşiğini yükseltti ve vücut sıcaklığını düşürdü. Bulgular, oksitosin verilen hayvanlarda opioiderjik etkinlik ve/veya alfa-2 adrenoseptör duyarlılığı artışına ilişkin iddia ve bulguları destekler nitelikte oldu. Ancak, tolerans gelişiminin güçlenmesi ve yoksunluk belirtilerinin klonidine yanıtında belirgin farkın ortaya çıkmaması, 5 gün oksitosin uygulamasına bağlı değişikliklerin morfin bağımlılığı ve toleransına etkilerinin değerlendirilmesinin daha ileri çalışmaları gerektirdiğini gösterdi. Anahtar Kelimeler: oksitosin, morfin bağımlılığı, klonidin, tolerans, analjezi