Okul etkililiği ile öğretmen yaratıcılığı arasındaki ilişki

Bu araştırmanın amacı, okul etkililiği ile öğretmen yaratıcılığı arasında bir ilişki olup olmadığını incelemektir. Eğitim yöneticilerinin okulların başarılarına doğrudan ve dolaylı etkilerinin olduğu düşünülmektedir. Okul yöneticilerinin yalnızca yönetimsel değil, aynı zamanda eğitimsel açıdan da etkili olmaları gerektiği ifade edilmektedir. Etkili okul yöneticilerinin, değişim süreçlerini başarılı bir şekilde yönetebilmeleri ve yenilikçi liderlik özelliklerine sahip olmaları beklenmektedir. Okul yöneticilerinin kaliteli eğitim almaları, değişimlere uyum sağlayabilmeleri ve stratejik düşünme becerilerine sahip olmalarının okul başarısını olumlu yönde etkileyebileceği düşünülmektedir. Okul etkililiğinin öğretmenler, öğrenciler, okul iklimi ve fiziksel altyapı gibi çeşitli faktörlere bağlı olduğu öne sürülmektedir. Etkili okulların, yüksek beklentiler belirlediği, öğrenci gelişimini takip ettiği, pozitif pekiştirme sağladığı ve güvenli bir okul atmosferi oluşturduğu belirtilmektedir. Öğretmenlerin yaratıcılığının okul etkililiği ile doğrudan ilişkili olabileceği görüşü yaygındır. Yaratıcı öğretmenlerin yetişebilmesi için okul yöneticilerinin öğretmenlere fırsatlar sunması ve yenilikçi bir okul kültürü oluşturmasının faydalı olabileceği düşünülmektedir. Bu araştırmanın, okul etkililiği ile öğretmen yaratıcılığı arasındaki ilişkiyi inceleyerek literatüre katkı sağlaması amaçlanmaktadır. "Okul Etkililiği ile Öğretmen Yaratıcılığı Arasındaki İlişki" adlı araştırmada nicel yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın evreni, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Ankara ili Mamak ilçesinde görev yapan resmi ortaokul öğretmenlerinden oluşmaktadır. Okul Etkililiği Ölçeği, ilk olarak Mott (1972) tarafından geliştirilmiş; Türkçeye uyarlaması ve geçerlik-güvenirlik çalışmaları Yıldırım ve Ada (2018) tarafından yapılmıştır. Öğretmenlerin Yaratıcılığı Besleme Davranışı Ölçeği ise Sharma ve Sharma tarafından geliştirilmiş ve Türkçeye uyarlanmıştır. Verilerin analizinde nicel veri analiz yöntemleri kullanılmış olup, SPSS 25 paket programından yararlanılmıştır. Verilerin normal dağılım göstermemesi nedeniyle nonparametrik testlerin kullanılması tercih edilmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson Korelasyon Analizi ile, okul etkililiği algılarının öğretmen yaratıcılığı üzerindeki yordayıcılığı ise regresyon analizi ile incelenmiştir. Araştırma bulguları, öğretmenlerin okul etkililiği algısının genel olarak yüksek olduğunu ve özellikle mevcut kaynakları etkin kullanma ve acil durumlarla başa çıkma konularında güçlüinançlar taşıdıklarını göstermektedir. Öğretmenlerin yaratıcılık algısının da yüksek olduğu ve özellikle soyutlama ile motivasyon alanlarında yüksek puanlar aldığı görülmüştür. Demografik faktörler (cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu) açısından okul etkililiği ve yaratıcılık algılarında anlamlı farklar ortaya çıkmamıştır. Ancak gelir düzeyi ve hizmet süresi gibi faktörlerin öğretmen yaratıcılığı algısını etkilemektedir. Okul etkililiği ile öğretmen yaratıcılığı arasında pozitif ancak düşük düzeyde bir ilişki olduğu; okul etkililiğinin öğretmenlerin yaratıcı potansiyelini yaklaşık %10,6 oranında etkileyebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, okul etkililiği ile öğretmen yaratıcılığı arasında pozitif ancak düşük güçte bir ilişki belirlenmiştir. Bu ilişkinin güçlendirilmesi amacıyla, okul yöneticilerinin yaratıcı ortamlar sağlaması faydalı olur. Yaş grupları, hizmet süresi, gelir düzeyi ve branş gibi demografik faktörlere göre öğretmenlerin algılarında farklılıklar gözlenmiştir; özellikle 31-35 yaş grubundaki öğretmenler için daha fazla profesyonel gelişim fırsatları ve yaratıcı öğretim tekniklerine yönelik eğitimler yararlı olabileceği düşünülmektedir. Ayrıca, gelir düzeyine göre öğretmenlere eşit fırsatlar sunulması; branşlar bazında ise kaynakların artırılarak öğretmenlerin yaratıcı düşüncelerinin desteklenmesi önerilebilir. Eğitim düzeyine bağlı anlamlı farklar gözlenmemekle birlikte, sürekli profesyonel gelişimin önemi vurgulanmaktadır. Demografik değişkenlerin doğrudan etkisi olmasa da, öğretmenlere kişiselleştirilmiş destekler sağlanarak eğitim kalitesinin artırılması amaçlanabilir.