Okul öncesi dönem sorgulama temelli etkinliklerin çocukların felsefi tutum ve eleştirel düşünme becerileri üzerine etkisi

Bu çalışmanın amacı okul öncesi dönem sorgulama temelli etkinliklerin çocukların felsefi tutum ile eleştirel düşünme becerileri üzerine etkisini incelemektir. Çalışmada, okul öncesi çocuklarda sorgulama temelli etkinliklerin kullanılarak felsefi tutum ve eleştirel düşünme becerilerine etkisinin kontrollü olarak belirlenebilmesi için nicel araştırma yöntemlerinden öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın evreni, 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Malatya ili Battalgazi ve Yeşilyurt ilçelerinde Milli Eğitim Bakanlığı (MEB)'na bağlı benzer sosyo-ekonomik düzeydeki çevrede yaşayan bağımsız anaokulu ve anasınıflarında okul öncesi eğitime devam eden 5-6 yaş grubu çocuklar oluşturmaktadır. Covid-19 pandemisi nedeniyle çocuk sayısı en yüksek olan iki okulun 5-6 yaş çocukları amaçsal örnekleme yöntemiyle çalışma grubu olarak belirlenmiştir. Araştırmaya dahil edilen iki okul kura ile deney ve kontrol grubu olarak belirlenmiştir. Araştırma, 17 deney ve 18 kontrol olmak üzere toplam 35 çocuk üzerinden yürütülmüştür. Deney ve kontrol grubunun birbirlerini etkilememesi için çocuklar farklı okullardan seçilmiştir. Veri toplamak amacıyla "Okul Öncesi Dönem Çocukların Felsefi Tutum ve Davranışlarını Belirleme Kontrol Listesi" ve "5-6 Yaş Çocuklar için Felsefi Sorgulama Yoluyla Eleştirel Düşünmenin Değerlendirilmesi Ölçeği" kullanılmıştır. Deney grubundaki çocuklara, araştırmacı tarafından 10 hafta boyunca haftada iki gün Çocuklara Sorgulama Temelli Etkinlikler uygulanmıştır. Kontrol grubundaki çocukların ise rutin programlarına öğretmenleri tarafından devam edilmiş, herhangi bir sorgulama etkinliği yapılmamıştır. Elde edilen veriler SPSS istatistik programı kullanılarak veri analizleri gerçekleştirilmiş ve değerlendirmeler yapılmıştır. Deney ve kontrol grubuna uygulanan ön test ve son testler arasındaki farklılığı belirlemek amacıyla Mann-Whitney U Testi, deney ve kontrol grubunun ön test ve son testi arasındaki farklılığı belirlemek amacı ile Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi uygulanmıştır. Verilerin analizi sonucunda elde edilen bulgulara göre deney ve kontrol grubundaki çocukların felsefi sorgulama yoluyla eleştirel düşünme becerileri açısından ön test puanlarında anlamlı bir farklılık olmadığı; son test puanları arasında ise deney grubu lehine anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Verilerin analizi sonucunda elde edilen bulgulara göre deney ve kontrol grubundaki çocukların felsefi tutum ve davranışları açısından ön test puanlarında anlamlı bir farklılık olmadığı tespit edilmiştir. Son test puanları arasında ise deney grubu lehine anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgulara göre, araştırma sürecinde yapılan sorgulama temelli etkinliklerin deney grubundaki çocukların felsefi sorgulama yoluyla eleştirel düşünme becerileri ile felsefi tutum ve davranışlarını geliştirmede katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Deney ve kontrol grubundaki eleştirel düşünme düzeyi gelişiminin hangi grupta daha fazla olduğu incelendiğinde gruplar arasında istatistiksel anlamlı fark olduğu ve deney grubundaki gelişmenin kontrol grubuna göre daha fazla olduğu belirlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Çocuklarda Eleştirel Düşünme Becerisi, Okul Öncesi Dönemde Felsefi Tutum, Sorgulama Temelli Eğitim