Okul öncesi dönemdeki çocuklarda periferik intravenöz kateter girişimi öncesi, sırası ve sonrasında uygulanan atravmatik bakım paketi'nin çocuğun ağrı düzeyi, emosyonel ve fizyolojik göstergelerine etkisinin belirlenmesi

Giriş: Periferik intravenöz kateter hastaneye başvuran çocukların tanı ve tedavi prosedürleri içerisinde sıklıkla uygulanan tıbbi bir girişimdir ve önemsiz minör bir girişim gibi gözükmesine rağmen son derecede önemli ağrı ve strese neden olmaktadır. Okul öncesi dönemdeki çocuklar diğer yaş dönemlerindeki çocuklara göre invaziv işlemlerden daha fazla etkilenmektedir. Periferik intravenöz kateter uygulaması çocuklarda karmaşık bir süreç yaratarak daha fazla ağrı ve anksiyeteye neden olmaktadır. Fizyolojik ve emosyonel bulgularda etkisini gösterebilir, kısa veya uzun süreli olumsuz etkileri olmaktadır. Amaç: Okul öncesi dönemdeki çocuklarda periferik intravenöz kateter uygulaması öncesi, sırası ve sonrasında atravmatik bakım felsefesine uygun bir terapötik girişim kullanılmasının çocuğun ağrı düzeyi, emosyonel ve fizyolojik göstergelerine (nabız, solunum sayısı, oksijen satürasyonu) etkisini belirlemek amacıyla uygulanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmanın örneklemini Eylül-Kasım 2019 tarihleri arasında T.C. İstanbul Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü'ne bağlı bir kamu hastanesinde, çocukların tanı ve tedavi işlemlerinin gerçekleştiği bir kliniğe başvuran 3-6 yaş arasında olan 60 çocuk oluşturmuştur. Randomizasyonu sağlamak için kriterleri karşılayan çocuklardan sırasıyla ilk hafta gelen çocukların kontrol grubuna (rutin uygulamaya bırakılan grup) ve ikinci hafta gelen çocukların deney grubuna (atravmatik bakım paketi uygulanan grup) alınarak, bu döngü çalışmanın sonuna kadar sürdürülmüştür. Çalışma sonuna kadar sırayla bir hafta deney grubu, diğer hafta kontrol grubu olacak şekilde gruplar oluşturulmuştur. Deney grubundaki çocuğa atravmatik bakım paketinin ilk aşamasında işlem öncesinde "Kelebek" isimli kitapçık okutulmuş, ikinci aşamasında işlem sırasında "Kıpırdak ve Şıpırdak" çizgi film videosu izlettirilmiş ve son aşamasında işlem sonrasında oyuncak ayı ile terapötik oyun oynatılmıştır. Kontrol grubu ise rutin uygulamaya bırakılmıştır. Verilerin toplanmasında, işlem öncesinde araştırmacı tarafından hazırlanan periferik intravenöz kateter uygulaması yapılan okul öncesi dönemdeki çocuklara ve ebeveynlerine yönelik tanıtıcı bilgi formu, işlem öncesi, sırası ve sonrasında Wong-Baker Yüz İfadelerini Derecelendirme Ağrı Ölçeği ve Çocuklarda Emosyonel Göstergeler Ölçeği (ÇEGÖ) uygulanmış ve işlem öncesi, sırası ve sonrasında fizyolojik parametreleri araştırmacı tarafından değerlendirilmiştir. Veriler; SPSS 21.0 programında, tanımlayıcı istatistiksel analizler (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma, minimum-maksimum değer), Independent Sample-t, Anova, Repeated Measures, Mann-Whitney U, Kruskal-Wallis H, Friedman testi ve Bonferroni düzeltmesi ve Pearson-χ2 test istatistikleri kullanılmıştır. Bulgular: Araştırma sonucunda; deney grubu ve kontrol grubundaki çocukların sosyo-demografik özellikleri ve işleme yönelik özellikler açısından aralarında istatistiksel olarak fark olmadığı saptanmıştır (p>0.05). Ağrı ve emosyonel göstergeler açısından deney grubunun tüm aşamalarında (öncesi, sırası ve sonrası) kontrol grubuna göre puan ortalamalarının daha düşük olduğu ve aralarındaki farkın istatistiksel olarak da anlamlı olduğu bulunmuştur (p<0.05). Deney grubunda nabız ve solunum sayısı değerlerinin işlem sonrasına kadar çok az düşüşler gösterme eğiliminde olmasına karşın aralarında fark bulunmazken, işlem sonrasında diğer tüm ölçümlerden istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük değere ulaştığı belirlenmiştir (p<0,05). SpO2 değerlerine bakıldığında ise her iki grupta da değerlerin birbirine yakın olduğu ve aralarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı bulunmuştur (p>0.05). Sonuç ve öneriler: Ağrılı tıbbi işlemlerin tüm aşamalarında (öncesi, sırası ve sonrası) atravmatik bakım felsefesine uygun terapötik bir girişim kullanımının çocuklarda ağrı ve negatif emosyonel göstergeleri azaltmada etkili olduğu bulunmuştur. Ağrılı tıbbi işlemlerin tüm aşamalarında atravmatik bakım yöntemi uygulamalarının ağrı ve emosyonel göstergeleri azaltmak amacıyla kullanılması, sağlık profesyonellerinin atravmatik bakımın etkinliği ve kullanımı konusunda bilgilendirilmesi, diğer ağrılı işlemlerde ve kronik hastalıkların ağrı yönetiminde ağrıyı azaltması ve kontrol altına alınmasında etkinliğinin araştırılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Ağrı, atravmatik bakım, farmakolojik olmayan yöntemler, hemşirelik, periferik intravenöz kateter, terapötik oyun