Okul Öncesi Duygu Düzenleme Ölçeği'nin geliştirilmesi ve annelerin duygu düzenleme güçlüklerinin çocukların duygu düzenleme becerilerini yordayıcılığı

Bu araştırmada, 48-72 aylık çocuklar için duygu düzenleme becerilerini ölçen ölçme aracının geliştirilmesi, annelerin duygu düzenleme güçlüklerinin ve çocukların duygu düzenleme becerilerinin demografik özelliklerine göre incelenmesi ve annelerin duygu düzenleme güçlüklerinin, çocukların duygu düzenleme becerileri üzerindeki yordayıcı etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden tarama modelinde tasarlanan bu araştırma betimsel tarama modeli ve ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. Buna ek olarak annelerin duygu düzenleme güçlüklerinin çocukların duygu düzenleme becerileri üzerindeki yordayıcılığı, yordayıcı ilişki analizleri kullanılarak incelenmiştir. Araştırma İstanbul ili Ataşehir, Beşiktaş, Eyüp ve Üsküdar ilçelerindeki Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı okul öncesi eğitim kurumlarında gerçekleştirilmiştir. Araştırma iki farklı çalışma grubundan oluşmaktadır. Çalışma grubu-I, araştırma sürecinde geliştirilen ölçme aracının verilerinin elde edildiği gruptur ve 2018-2019 eğitim ve öğretim yılı bahar yarıyılında okul öncesi eğitim kurumlarında öğrenim gören 48-72 aylık 294 çocuktan oluşmaktadır. Çalışma grubu-II ise geliştirilen ölçme aracı ve diğer ölçme araçlarıyla verilerin elde edildiği gruptur ve 2019-2020 eğitim ve öğretim yılı güz yarıyılında okul öncesi eğitim kurumlarında öğrenim gören 48-72 aylık 210 çocuk ve annelerinden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu", Rugancı ve Gençöz (2010) tarafından Türkçe'ye uyarlanıp geçerliği ve güvenirliği yapılan "Duygu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği", araştırmacı tarafından geliştirilen "Okul Öncesi Duygu Düzenleme Ölçeği" ve geliştirilen ölçme aracının ölçüt geçerliğini test etmek amacıyla Batum ve Yağmurlu (2007) tarafından Türkçe'ye uyarlanıp geçerliği ve güvenirliği yapılan "Duygu Düzenleme Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda Okul Öncesi Duygu Düzenleme Ölçeği'nin Kapsam Geçerlik İndeksinin 0.67 ve madde-toplam korelasyon değerlerinin uygun olduğu tespit edilmiştir. Ölçüt geçerliğini tespit etmek amacıyla yapılan analiz sonucunda ölçeğin ölçüt geçerliğini sağladığı saptanmıştır. Ölçeğin toplam Cronbach Alpha değerinin .93 olduğu tespit edilmiştir. Ölçeğin tüm maddeleri için alt ve üst gruplar arasında anlamlı farklılık olduğu ve madde ayırt ediciliğini sağladığı belirlenmiştir. Ölçeğin test-tekrar test puanları arasında yüksek düzeyde, pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğu ve puanlayıcılar arasındaki uyum gücünü sağladığı tespit edilmiştir. Bu bulgular sonucunda geliştirilen Okul Öncesi Duygu Düzenleme Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın sonucunda annelerin duygu düzenleme güçlüklerinin orta düzeyde olduğu ve öğrenim durumu, çocuk cinsiyeti ve çocuk yaşı değişkenlerine göre farklılaştığı; yaş, çalışma durumu, algılanan gelir düzeyi ve çocuk sayısı değişkenlerine göre farklılaşmadığı tespit edilmiştir.Çocukların duygu düzenleme becerilerinin orta düzeyde olduğu ve cinsiyet, yaş, okul öncesi eğitime devam etme süresi ve anne öğrenim durumu değişkenlerine göre farklılaştığı; kurum türü, kardeş sayısı, doğum sırası, anne yaşı, anne çalışma durumu ve aile gelir düzeyi değişkenlerine göre farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Annelerin duygu düzenleme güçlükleri ile çocukların duygu düzenleme becerileri arasında yüksek düzeyde, negatif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğu; annelerin duygu düzenleme güçlük puanlarının çocukların duygu düzenleme beceri puanlarını anlamlı şekilde yordadığı; annelerin duygu düzenleme güçlük puanlarının çocukların duygu düzenleme beceri puanları varyansının %60'ını istatistiksel olarak anlamlı şekilde açıkladığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Okul Öncesi Duygu Düzenleme Ölçeği, Duygu Düzenleme, Duygu Düzenleme Güçlüğü, 48-72 Aylık Çocuklar, Anneler