Okul öncesi eğitim programında akıl yürütme becerilerinin yeri ve okul öncesi eğitim sınıflarında akıl yürütme becerilerinin desteklenmesinde örtük programın işlevi

Araştırma; Vygotsky'nin kuramında geniş yer alan ve bilişsel bir süreç olan akıl yürütmenin örtük program bağlamında incelenmesine yönelik nitel durum çalışmasıdır. Tipik örneklem stratejisiyle seçilen 4 ve 5 yaş okul öncesi eğitim sınıflarında yapılandırılmamış gözlemler gerçekleştirilmiştir. Aynı zamanda resmi programın örtük programa kaynaklık eden etmenlerden biri olarak kabul edilmesi sebebiyle, Milli Eğitim Bakanlığı 2013 Okul Öncesi Eğitim Programı'nda akıl yürütme becerilerine ait yere, programın okul öncesi eğitim kurumlarındaki örtük programlar üzerine etkisine dair alan uzmanlarının görüşlerine başvurulmuştur. Dört yaş grubunda çocukların yaşantı ve deneyimleri sonucunda elde ettikleri bilgi, fikir ve becerileri birbirleriyle paylaşma eğiliminde oldukları, birbirlerinin fikirlerinden etkilendikleri ve bu etki doğrultusunda hareket edebildikleri görülmüştür. Öğretmenin çocuklarla bireysel olarak ilgilenmeye çalıştığı, onlara seviyelerine uygun sorumluluklar verebildiği, zaman zaman cezaya başvurabildiği görülmüştür. Kendisiyle yapılan görüşmede öğretmen sınıfında böyle bir çalışma yapılana kadar örtük programla ilgili merakının olmadığını belirtmiştir. Bunun yanı sıra çocukların birbirlerinden etkilendiklerinin ve öğrendiklerinin farkında olduğu yönünde görüş belirtmiştir. Beş yaş grubunda çocukların aralarındaki iletişim genel olarak olumludur. Çocuklar birbirleriyle fikirlerini paylaşabilmekte ve birbirlerinin neler yaptıklarını izlemektedirler. Öğretmenin çocukların aralarındaki ilişkilere, çocukların kendi aralarında bazı sorunlara çözüm bulmalarına müdahalede bulunduğu görülmüştür. kendisiyle yapılan görüşmede öğretmen örtük programın çocuklar arasındaki ilişkileri ve çocuklar ve öğretmen arasındaki ilişkileri kapsadığı görüşünü belirtmiştir. Alan uzmanları okul öncesi eğitim programında direkt olarak akıl yürütme becerilerine ait kazanım ve göstergeler bulunmadığını, akıl yürütmenin temelini oluşturacak kazanım ve göstergelerin yer aldığını belirtmişlerdir. Uygulamada yaşanan sorunlar nedeniyle bu kazanım ve göstergelerin kağıt üzerinde kaldığını vurgulamışlardır. Ayrıca Okul Öncesi Eğitim Programı'nın okullarda ve sınıflarda oluşan örtük program üzerinde etkili olduğunu belirtmekte, örtük program hakkında öğretmen adaylarının bilinçlendirilmelerini gerekli görmekte, konuyla ilgili farkındalık sağlanarak uygulamalara ağırlık verilmesi gerektiğini düşünmektedirler.