Okul yöneticilerinin kayırmacılık davranışları ile örgütsel mutluluk arasındaki ilişki

Bu araştırmanın amacı, kamu ortaokullarında görevli öğretmenlerin algılarına göre okul yöneticilerinin kayırmacılık davranışları ile örgütsel mutluluk arasındaki ilişkiyi saptamaktır. Araştırma, nicel araştırma modellerinden betimsel ve ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında, Diyarbakır İli merkez ilçelerdeki (Sur, Yenişehir, Kayapınar, Bağlar) 111 kamu ortaokulu ve bu okullarda görevli 3678 öğretmen, örneklemini ise evrenden random yöntemi ile seçilen 37 kamu ortaokulu ve bu okullarda görevli 418 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama araçları olarak Erdem ve Meriç (2012) tarafından geliştirilen "Okul Yönetiminde Kayırmacılık Ölçeği" ile Bulut (2015) tarafından geliştirilen "Okul Örgütsel Mutluluk Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bazı önemli bulgular şöyle sıralanabilir: (1) Öğretmenlerin kendi okul yöneticilerinin kayırmacılık davranışlarına yönelik algılarının genel ortalaması "nadiren" düzeyinde saptanmıştır. Öğretmen algılarına göre kayırmacılıkla ilgili boyutlar da sırasıyla; planlama, örgütleme ve koordinasyon "bazen" düzeyinde, değerlendirme ise "nadiren" düzeyinde saptanmıştır. (2) Öğretmenlerin cinsiyetlerine göre koordinasyon boyutu hariç bütün boyutlarda ve ölçek genelinde, sendika üyeliği değişkenine göre ise planlama, örgütleme boyutlarında ve ölçek toplamında algıları arasında anlamlı fark saptanmıştır. Diğer taraftan öğretmenlerin öğrenim durumu, medeni durum, mesleki kıdem ve okulun büyüklüğü değişkenlerine göre algıları arasında anlamlı fark saptanmamıştır. (3) Öğretmenlerin örgütsel mutluluk algılarının genel ortalaması "katılıyorum" (yüksek) düzeyde saptanmıştır. Bununla birlikte, öğretmen algılarına göre örgütsel mutlulukla ilgili boyut ortalamaları ise sırasıyla mesleki tutum ve paydaşlarla iletişim boyutu "kesinlikle katılıyorum" düzeyinde, ekonomik koşullar, yönetimsel süreçler ve mesleki adanmışlık ise "katılıyorum" düzeyinde saptanmıştır. (4) Öğretmenlerin örgütsel mutluluğa ilişkin algıları arasında cinsiyet değişkenine göre mesleki tutum boyutunda, okulun büyüklüğü değişkenine göre ise mesleki adanmışlık boyutunda anlamlı farklılık saptanmıştır. Öğrenim durumu, medeni durum, mesleki kıdem ve sendika üyeliği değişkenlerine göre ise öğretmen algıları arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. (5) Öğretmenlerin algılarına göre okul yöneticilerinin kayırmacılık davranışları ile örgütsel mutluluk arasında negatif yönde, düşük düzeyde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Okul yönetiminde kayırmacılığın örgütsel mutluluğun anlamlı bir yordayıcısı olduğu tespit edilmiştir. Okul yöneticilerinin kayırmacılık davranışları örgütsel mutluluğun %5'ini açıklamaktadır. Bu bulgular ışığında okul yöneticilerinin kayırmacılık davranışlarının örgütsel mutluluk üzerinde dikkate değer ölçüde olumsuz etkisi olduğu söylenebilir.