Okul yöneticilerinin liderlik stilleri, okul etkililiği ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişkinin öğretmen görüşleriyle incelenmesi: Sakarya ili örneği

Bu araştırmanın amacı, okul yöneticilerinin liderlik stilleri ile okul etkililiği ve öğretmenlerin örgütsel bağlılığı arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Sakarya ili merkez ilçelerinde bulunan devlet okullarında görev yapan farklı branşlardaki 409 öğretmen oluşturmaktadır. Basit seçkisiz örnekleme yöntemiyle belirlenen öğretmenlere "Okul Müdürleri Liderlik Stilleri Ölçeği", "Algılanan Okul Etkililiği Ölçeği", "Örgütsel Bağlılık Ölçeği" uygulanmış ve istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, öğretmenlerin okul müdürlerinin liderlik stilleri açısından en etkili lider algısının sırasıyla dönüşümcü, sürdürümcü ve serbest bırakıcı liderlik olduğu saptanmıştır. Öğretmenlerin cinsiyetlerinin, yaşlarının, görev sürelerinin ve öğrenim durumunun ölçeğin tamamında liderlik stiliyle önemli bir ilişkisi olmadığı da belirlenmiştir. Sürdürümcü liderliğin cinsiyet, dönüşümcü liderliğin okul türü, serbest bırakıcı liderliğin kıdem ve branş açısından anlamlı farklılıklar oluşturduğu görülmüştür. Okul yöneticilerinin liderlik stilleri cinsiyet, yaş, görev süresi ve öğrenim durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermezken okul türüne göre anlamlı farklılık göstermiştir. Okul etkililiği sonuçlarına bakıldığında öğretmenlerin cinsiyet değişkenine göre, okul etkililiğinin ölçeğinin tamamında ve alt boyutlarında anlamlı bir farklılık görülmezken; yaş, branş, okul türü, görev süresi ve öğrenim durumuna göre gruplar arasında anlamlı farklılıklar belirlenmiştir. Öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeylerinin ölçeğin genelinde ve alt boyutlarında cinsiyet, branş ve öğrenim durumuna göre anlamlı farklılık tespit edilemezken; yaş ve okul türü değişkenine göre tüm alt boyutlarda, görev süresine göre ise sadece devam bağlılığı alt boyutunda anlamlı farklılık saptanmıştır. Ölçeklere yönelik yapılan pearson korelasyon analizinde; dönüşümcü liderlik boyutunun serbest bırakıcı liderlik ve sürdürümcü liderlikle negatif yönlü, okul etkililiği, duygusal bağlılık, devam bağlılığı ve normatif bağlılık ile pozitif yönlü bir etkileşimde olduğu görülmüştür. Serbest bırakıcı liderliğin, sürdürümcü liderlik ile pozitif yönlü, okul etkililiği ve bağlılığın alt boyutları olan duygusal bağlılığın devam bağlılığı ve normatif bağlılıkla negatif yönlü bir ilişkisi saptanmıştır. Okul etkililiğinin örgütsel bağlılığın alt boyutları olan duygusal bağlılığın devam bağlılığı ve normatif bağlılıkla pozitif yönlü anlamlı bir ilişkisi belirlenmiştir. Duygusal bağlılığın devam bağlılığı ve normatif bağlılıkla pozitif yönlü ilişkisi olduğu, benzer şekilde devam bağlılığının normatif bağlılıkla pozitif yönlü belirlenmiştir. Yapısal eşitlik modeline yönelik yapılan analizde Okul yöneticilerinin liderlik stilleri ile örgütsel bağlılık arasında pozitif yönde ve anlamlı bir şekilde yordadığı, Örgütsel bağlılığın okul etkililiğini pozitif yönde ve anlamlı bir şekilde yordadığı, okul yöneticilerinin liderlik stillerinin örgütsel bağlılığı pozitif yönde ve anlamlı bir şekilde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca okul yöneticilerinin liderlik stilleri ile okul etkililiği arasındaki ilişkide örgütsel bağlılığın kısmi aracılık rolünün olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Okul Yöneticilerinin Liderlik Stilleri, Okul Etkililiği, Örgütsel Bağlılık, Öğretmen Görüşleri.