Okulda zorbalık ölçeği: Geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirme çalışması

Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin zorba ve mağdur davranışlarını çok boyutlu olarak ölçmeye yönelik geçerliği ve güvenirliği test edilmiş bir ölçek geliştirmektir. Ölçeğin geçerlik çalışmaları doğrultusunda ilk olarak kapsam geçerliği için uzman görüşüne başvurulmuştur. Yapı geçerliğine yönelik Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. AFA grubunun verileri Gaziantep'te 5., 6., 7. ve 8. sınıflarda öğrenim gören toplam 400 ortaokul öğrencisinden toplanmıştır. Zorbalık ve mağduriyet alt maddelerine yapılan iki ayrı AFA sonucunda ölçeğin tek faktörlü yapıda ve faktör yük değeri 0.35 ve üzeri olan 20 maddeden oluştuğu bulunmuştur. DFA grubunun verileri Gaziantep'te AFA grubundan farklı ortaokullarda 5., 6., 7. ve 8. sınıflarda öğrenim gören toplam 505 öğrenciden elde edilmiştir. Veri toplama aracı olarak AFA sonucunda elde edilen 20 maddeli ölçek kullanılmıştır. Yirmi madde ve tek faktör yapısından oluşan zorbalık ve mağduriyet modelleri ayrı ayrı doğrulayıcı faktör analizi ile test edilmiştir. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda test edilen zorbalık ve mağduriyet modellerinin iyi uyum değerlerine sahip oldukları bulunmuştur. Ölçeğin güvenirliği için hem AFA hem DFA grubunda zorbalık ve mağduriyet maddelerinin iç tutarlık katsayısı hesaplanmıştır. AFA grubuna ait zorbalık maddelerinin iç tutarlık katsayısı 0.88, mağduriyet maddelerinin iç tutarlık katsayısı 0.88 olarak bulunmuştur. DFA grubuna ait zorbalık maddelerinin iç tutarlık katsayısı 0.76, mağduriyet maddelerinin iç tutarlık katsayısı 0.83 olarak bulunmuştur. Elde edilen bulgular, Okulda Zorbalık Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir. Okulda Zorbalık Ölçeği, ortaokul döneminde zorbalık davranışlarını ölçmeye yönelik olarak ortaokul öğretmenleri, okul psikolojik danışmanları ve ortaokul döneminde zorbalık konusunda çalışmalar yapacak araştırmacılar tarafından kullanılabilir. Anahtar Sözcükler: Akran zorbalığı, siber zorbalık, ortaokul öğrencileri