Olasılık öğretme-öğrenme sürecinin matematik öğretmenlerinin görüşlerine dayalı olarak değerlendirilmesi

Bu çalışmanın amacı, olasılık öğretme-öğrenme sürecinin matematik öğretmenlerinin görüşlerine dayalı olarak değerlendirilmesidir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu amaçsal örneklem yolu ile belirlenen sekiz ortaokul, sekiz lise matematik öğretmeni ve bu öğretmenlerin 66 öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırma verileri üç aşamalı olarak toplanmıştır. Birinci aşamada, öğretmenlerin olasılık konusunun öğretme-öğrenme sürecine ilişkin görüşleri yarı yapılandırılmış görüşmeler ile elde edilmiştir. İkinci aşamada, öğretmenlere olasılık problemleri verilmiş ve bu problemlerin çözümüne yönelik görüşleri yarı yapılandırılmış görüşmeler ile elde edilmiştir. Üçüncü aşamada ise öğretmenlerin çözdüğü olasılık problemleri 1 ortaokul ve 1 lise öğretmeninin 8. sınıfta öğrenim gören 27 öğrencisine ve 10. Sınıfta öğrenim gören 39 öğrencisine de verilerek öğrencilerin bu soruları çözerken kullandıkları yol ve yöntemler incelenmiştir. Katılımcılar ile yapılan görüşmeler ses kayıt cihazı ile kayıt altına alınmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler, açık kodlama ve eksensel kodlama yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Öğretmenlerin olasılık konusundaki öğretim uygulamaları; planlama, öğretim süreci ve ölçme-değerlendirme kategorileri altında incelenmiştir. Araştırmanın birinci ve ikinci aşamasından elde edilen sonuçlara göre öğretmenlerin öğretim programında yer verilen olasılık kazanımlarına ilişkin görüşleri incelendiğinde öğretmenlerin çoğunluğu olasılık konusuna ayrılan sürenin kavramsal öğrenmeyi gerçekleştirmek için yeterli olmadığını belirtmişlerdir. Ayrıca lise öğretmenleri kazanımların dağınık olmasının olasılık öğretiminde sorunlara neden olduğunu belirtmişlerdir. Olasılık konusunun hangi sınıf seviyesinden başlaması gerektiği konusunda ortaokul öğretmenleri daha erken yaşlarda başlaması gerektiğini vurgularken lise öğretmenleri genellikle liseden başlaması gerektiğini belirtmişlerdir. Ayrıca öğretmenler somutlaştırmanın öneminden bahsederek ders anlatımında konuyu somutlaştırmak amacıyla günlük hayatla ilişkili örneklerden ve materyallerden yararlandıklarını belirtmişlerdir. Mevcut çalışmanın sonuçları, çoğu matematik öğretmeninin olasılık formüllerini kullanarak olasılıksal prosedürleri rahatlıkla yürüttüklerini göstermektedir. Fakat öğretmenler ikinci aşamada verilen problemlerde olasılık kavramlarını kullanmamışlar ve bu kavramları problemlerle ilişkilendirememişlerdir. Öğretmenler olasılık öğretim sürecinde rutin problem tiplerini kullandıklarını belirterek bu sorularda daha fazla doğru çözüme ulaşmışlardır. Ayrıca öğretmenler rutin olmayan problemlere göre rutin problemlerin çözümünde öğrencileri hakkında daha gerçekçi tahminlerde bulunmuşlardır.