Eski vatandan yenisine: 1918-1923 arası göç hareketleri ve politikaları

1918-1923 yılları, büyük bir dönüşüm sürecine şahitlik etmiştir. Bu dönemde çeşitli göç dalgaları, sivil trajediler, çetin siyasalar ve ideolojiler, işgaller ve düşman işgalinden kurtuluşlar meydana gelmiştir. Bu çalışma, giriş, literatür taraması ve metodoloji bölümlerinin ardından, temel göç kavramlarını, bu kavramların "şeceresini ve ortaya çıkışı"nı soykütüksel bir bakış açısıyla ele almakta, bunları 1918-1923 arasındaki göç hareketleriyle ilişkilendirmektedir. Dördüncü bölümde, Mondros Mütarekesi'nden başlayarak göç hareketlerini açıklamaktadır. Bu hareketler beş ana kategoriye ayrılabilir: i) Batı'daki Beyaz Ruslar veya Doğu'daki Müslüman ve Gayrimüslim gruplar gibi çatışma veya savaş bölgelerinden kaçan mülteciler, ii) I. Dünya Savaşı sırasında göç etmeye zorlanan Ermeni, Rum, Kürt ve Arapların geri gönderilmesi, iii) Mütareke döneminde Wilson Prensipleri'ni gözeterek çoğunluğu ele geçirmek amacıyla gelen göçmenler, iv) Anadolu'daki işgaller ve işgallerden kurtuluşlar nedeniyle ortaya çıkan müteselsil göç hareketleri, v) İtilaf Devletleri veya İstanbul ve Ankara Hükümetlerinin kararları üzerine meydana gelen göçler. Bütün bu göç hareketleri genellikle iç içe geçtiği için bölgesel olarak irdelenmektedir. Beşinci bölümde ise dönemin göç politikaları incelenmekte; gerek İstanbul, gerek Ankara Hükümetlerinin göç karşıtı tavır takındığı ortaya konmaktadır. Bu hükümetlerin göç politikalarının arkasındaki temel itici etmenlerin, ulus ve devlet inşa etme çabaları, nüfus hâkimiyetini sürdürme, düzen ve asayişin tesisi ve sosyo-ekonomik kaygılar olduğu görülmektedir.