İngilizcenin yabancı dil olarak öğretildiği ortamlarda sınıf etkileşiminde gücün işleyişi

Sınıf etkileşimi alanında, sınıfların sosyal mekanlar olarak doğal tasvirlerine katkıda bulunan birçok çalışma vardır. Bu çalışmalar, İkinci Dil olarak İngilizce (SLA) ve Yabancı Dil olarak İngilizce (EFL) ortamlarında sınıf etkileşiminin birçok yönünü aydınlatmış olmasına rağmen bu ortamlarda henüz yeterince araştırılmamış çok sayıda unsur vardır. Bu unsurlardan biri sınıftaki güç mekanizmasıdır. Günlük yaşamın yapı ve dokusuna gömülü bir oluşum olan güç, sınıflarda da kaçınılmazdır, çünkü bu yerler karmaşık ilişkilerin (güç ilişkileri dahil), anlamların ve uygulamaların dinamik olarak birlikte inşa edildiği sosyal yerlerdir. Sınıftaki güç mekanizması konusunda Türkiye'deki araştırmaların azlığından ilham alan bu çalışma, bir Türk üniversitesindeki İngilizce hazırlık okulunda güç konusunu araştırmayı hedeflemektedir. Çalışma, öğretmen ve öğrencilerin söylemsel stratejilerini sınıf etkileşimi içindeki güç yapılanması açısından çözümlemek için tasarlanmıştır. Bu nedenle, bu çalışma sınıf etkileşiminde öğretmen ve öğrenci tarafından başlatılan karşılıklı konuşmaların öğretmen ya da öğrenci açış sözceleriyle başlatılma sıklığına, karşılıklı konuşma örüntülerine, öğretmen- öğrenci açış sözceleri ile oluşan söz edimlerinin tür ve işlevlerine, ayrıca öğretmen konuşma sırası dağıtım tekniklerine dayalı olarak sınıftaki güç konusunu araştırmayı hedeflemiştir. Çalışmanın verisi toplam beş sınıftaki öğretmen öğrenci etkileşimlerinin görüntü ve ses kayıtlarının alınmasıyla toplanmıştır. Veri, söylem çözümlemesi yaklaşımı benimsenerek betimsel istatistik yöntemi aracılığıyla ve veriden elde edilen etkileşim örneklerinin söz sıraları da incelenerek çözümlenmiştir. Çalışmanın bulguları, incelenen sınıflardaki İngilizce derslerinde öğretmen tarafından başlatılan karşılıklı konuşmaların fazla olduğunu ve ayrıca karşılıklı konuşma örüntüleri ile ilgili olarak da, öğretmen tarafından oluşturulan Açış, öğrenciden alınan Yanıt ve öğretmen tarafından verilen Geribildirim (IRF)'den oluşan yapının hakim olduğunu ortaya çıkarmıştır. Öte yandan, öğretmen-öğrenci açış sözcelerindeki söz edimler ve işlevleri göz önünde bulundurulduğunda öğretmen açış sözcelerindeki söyletimcilerin ve buyurucuların çokluğu sınıf söyleminde öğretmenin baskın olduğunu ortaya çıkarmıştır. Ancak öğrenci açış sözcelerindeki söz edimler ve işlevlerine bakıldığında, öğrencilerin de sınıf söyleminde söz sahibi oldukları görülmüştür. Ayrıca veri örneklerinin analizlerine bakıldığında, öğrencilerin karşılıklı konuşma esnasında, konuşma başlatma, diğer katılımcılara geri bildirim verme, konuşma bölme, diğer katılımcıları düzeltme gibi güç mekanizmalarını kullandıkları görülmüştür. Ortaya çıkan sonuçlar öğretmenin sınıf söyleminde baskın olduğunu ortaya çıkarırken sınıftaki gücün devinimsel olup öğretmen ve öğrenci arasında müzakere edildiği gözlenmiştir.