Örgüt kültürünün sıkılık-esneklik boyutu, finansal performans ve girişimcilik yönelimi ilişkisi: Borsa İstanbul şirketlerinde bir uygulama

Bu tez çalışması kültürün bir boyutu olan sıkılık/esneklik boyutunun örgüt düzeyinde objektif finansal performans çıktıları ve girişimcilik yönelimi ile etkileşimini ortaya çıkarmak amacıyla yapılmıştır. Çalışma kapsamında örgütün sıkılık eğilimi ve girişimcilik yönelimi eğilimleri de incelenmiştir. Bu kapsamda oluşturulan modelde sıkılık eğilimi ve girişimcilik yönelimi eğilimlerinin Türkiye' deki örgütlerin kültürel perspektif temelindeki yapısına ve finansal performansı ile ilişkisinin her bir boyut düzeyinde araştırılması gerçekleştirilmiştir. Araştırma Borsa İstanbul' da 2015-2019 yılları arasında işlem gören şirketler üzerinde yapılmıştır. Araştırma kapsamında literatüre dayalı olarak elde edilen sıkılık/esneklik ve girişimcilik yönelimi ölçeklerinin geçerlilik analizi Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) doğrulayıcı faktör analizi uygulanarak yapılmış ve uyum iyiliği endeksleri sonuçlarının kabul edilebilir değerlerde olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada kullanılan tüm ölçekler ve alt boyutlarına ilişkin Cronbach Alpha katsayısı da hesaplanmış, ölçeklerin güvenirlik değerleri yeterli düzeyde bulunmuştur. Çalışma kapsamında literatür bilgileri de gözönünde bulundurularak ana hipotezler ve buna ilişkin alt boyutların da yer aldığı alt hipotezler de oluşturulmuştur. Bahse konu şirketlerin 2015-2019 yılları arası özkaynak karlılık oranı finansal performansın belirleyicisi olarak kullanılmıştır. Bu finansal veriler ve bireysel anketlerin ortalaması alınarak standardizasyon sürecine tabi tutulan toplam 1.111 bireysel ve 56 kurum düzeyinde veri elde edilmiştir. Standartlaştırılma işleminden sonra gözlenen değişkenler YEM' de yol analizine dönüştürülmüştür. Kurulan model doğrultusunda örgütün sıkılık özelliği ile özkaynak karlılığı arasındaki ilişkiler incelenmiş, ayrıca bu ilişkideki girişimcilik yöneliminin her bir boyutunun aracılık etkisine bakılmıştır. Organizasyonun sıkılık özelliği finansal performans üzerinde doğrudan bir etkiye sahip olmamakla birlikte, girişimcilik yönelimi ile dolaylı bir etkiye sahip olduğu gözlemlenmiştir. Sıkılık özelliğinin girişimcilik yöneliminin her bir alt boyutuna da etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, Türkiye ekonomisine önemli katkısı olan Borsa İstanbul şirketlerinin sıkı olmaya eğilimli oldukları görülmüştür.