Orhan Hançerlioğlu'nun kurgusal metinlerinde mekân

Orhan Hançerlioğlu, 1950 yıllarının sosyal gerçekçi roman yazarı olmakla birlikte şiir, hikâye, edebi inceleme, felsefi eser ve sözlük yazarıdır. Yazar, yayımladığı sekiz romanında Anadolu'nun çeşitli yörelerinden ve İstanbul'un günlük yaşamından edindiği izlenimlerle; köylü ve kent insanlarının çeşitli sorunlarına değinmektedir. Çalışmamızda Orhan Hançerlioğlu'nun kurgusal metinlerinde mekân konusu ve mekânı hangi açılardan ele aldığı değerlendirilmiştir. Bu konunun ele alınmasındaki neden, Orhan Hançerlioğlu'nun kurgusal metinlerinde mekân üzerine daha önce ayrıntılı bir çalışma yapılmamasıdır. Hançerlioğlu, eserlerini kendi yaşadığı yerlerden ve görev için gittiği yerlerden esinlenerek felsefi düşünce yapısının da etkisiyle oluşturmuştur. Çalışmamızda Orhan Hançerlioğlu, romanlarında analiz ettiğimiz mekânlar sınıflandırılmış olup teorik kaynaklar doğrultusunda anlamlandırılarak çalışmamızda kullanılmıştır. Bu bağlamda çalışmanın "GİRİŞ" bölümünde yer alan "Orhan Hançerlioğlu'nun Hayatı ve Eserlerine Genel Bir Bakış" adlı kısımda Orhan Hançerlioğlu'nun hayatına, edebi hayatı ve eserlerine yer verilmiştir. Daha sonra "Mekâna Dair Bir Bakış" kısmında ise mekân kavramı açıklanmış, mekânın kronotop kavramıyla ilişkisine bakılmış ve mekânın sahip olduğu işlev ile ilgili değerlendirmelerde bulunulmuştur. Çalışmanın "ORHAN HANÇERLİOĞLU'NUN ROMANLARINDA BÜYÜK ŞEHİR" isimli bölümünde yazarın sekiz farklı romanı kendi içlerinde incelenmiş olup Büyük Balıklar, Oyun, Ali, Kutu Kutu İçinde, Yedinci Gün ve Bordamıza Vuran Deniz adlı altı eserinin büyük şehirde yani İstanbul'da geçtiği tespit edilmiştir. Bu eserlerinin her birinde mekân değerlendirmeleri yapılmıştır. Değerlendirilen bu mekânlar kendi içlerinde sınıflandırılarak metinlerdeki kahramanlar açısından hangi işleve sahip olduklarına bakılmıştır. Kahramanların algılayışlarından mekânların sahne oldukları olaylar ve kahramanlarla ilişkileri değerlendirilmiştir. Çalışmanın "ORHAN HANÇERLİOĞLU'NUN ROMANLARINDA ANADOLU" isimli bölümünde yazarın sekiz farklı romanı kendi içlerinde incelenmiş olup Karanlık Dünya ve Ekilmemiş Topraklar adlı iki eserinin Anadolu'nun çeşitli yerlerinde geçtiği tespit edilmiştir. Bu eserlerde Anadolu insanlarının sorunu ve Anadolu'nun durağan yapısı kronotop kavramıyla ilişkilendirilerek açıklanmıştır. Mekânların özellikleri ve işlevleri ele alınmış olup bu konuya dair örnekler tespit edilerek incelenmiştir. Çalışmanın sonuç kısmında Orhan Hançerlioğlu'nun eserlerinde hangi mekânların yer aldıkları, bu mekânların işlevleri, karakterlerin ruhsal algılayışlarına göre mekânların yapısı, eserlerin Anadolu'da mı büyük şehirde mi geçtiğinin değerlendirilmesi ve eserlerde yer alan mekânların işlevleri ele alınarak tüm çalışma boyunca yapılan değerlendirmeler genel bir inceleme şeklinde ortaya konularak çalışma sonuca bağlanmıştır.