Orta Anadolu buğday alanlarında önemli bitki paraziti nematodların belirlenmesi ve tahıl kist nematodu Heterodera filipjevi`nin biyolojisi ile mücadelesi üzerine çalışmalar

Bu çalışmada Orta Anadolu bölgesinde tahıl yetiştirme alanlarında bitki paraziti nematod türleri saptanmış, Heterodera filipjevi'nin bazı biyolojik özellikleri ile bazı tahıl çeşitlerinin bu türe karşı dayanıklılıkları araştırılmıştır. Tahıllarda ekonomik öneme sahip nematodlardan, H. filipjevi, Pratylenchus thornei ve P. neglectus yaygın bulunmuştur. Yalnızca Yozgat ilinde bir lokasyonda H. latipons türünün bulunduğu tespit edilmiştir. Ayrıca Ditylenchus, Geocenamus, Pratylenchoides, Helicotylenchus, Paratylenchus, Trophurus, Paratrophurus ve Tylenchorynchus cinslerine bağlı türler saptanmıştır. Tahıl kist nematodu H. filipjevi' nin kist içinden larva çıkışı en yüksek 15 ve 10oC' de gerçekleşmiştir. Kistlerin 5 ve 10oC' den sonra 20oC'ye maruz bırakılması ani larva çıkışına neden olmuştur. Tarla sıcaklık koşullarında larva çıkışı Ekim ayında başlamış, Nisan ayının sonuna kadar devam etmiştir ve en fazla larva çıkışı sıcaklıklar ortalama 5-15oC arasında iken Ekim ve Şubat aylarında gerçekleşmiştir. Bezostaya buğday çeşidinin kök salgıları ve ZnCl2 uygulamaları larva çıkışını önemli oranda arttırmıştır. Sera koşullarında nematodlara karşı buğday hat ve çeşitlerinin denenmesi için kullanılacak en uygun toprak karışımı oranının 70: 29: 1 oranında Kum: tarla toprağı: organik gübre içeren karışım olduğu ve denemelerde bitki başına 200 larva verilmesinin uygun olduğu saptanmıştır. Bu çalışmada 150 adet ulusal ve uluslar arası buğday çeşit ve hatları H. filipjevi' ye karşı testlenmiş; Yakar 99, Sönmez, KırmızıMısri, Altındane12, Kunduru 1149, IWA8604765, Yelken2000, Üveyik, Katea, IWA8608077, Sorgül, Germir, Hartog, Tosunbey, HN7/OROFEN/BJN8/3/SERI çeşit ve hatların, bu türün Haymana populasyonuna karşı dayanıklı ve orta dayanıklı oldukları tespit edilmiştir.