Orta öğretim öğrencilerinde vergi bilinci ve vergi ahlakı: Bingöl ili örneği

Günümüzde "Devlet neden vergi alır?" sorusu yerini, "İnsanlar neden vergi öder?" sorusuna bırakmıştır. Bunun altında yatan temel sebep devletin en önemli gelir kaynağı olan vergilerin tam ve eksiksiz tahsilinin her geçen gün daha da güçleşir hale gelmesidir. Günümüzde özellikle vergi gelirlerinin azalmasına sebebiyet veren vergi kaçakçılığı, vergiden kaçınma ve kayıt dışı ekonomi gibi durumların engellenebilmesi için mükelleflerde vergi bilinci ve vergi ahlakının geliştirilmesi önem taşımaktadır. Vergi bilinci ve vergi ahlakı gelişmiş bir toplumun vergi kaçırma eğiliminin düşük olacağı bir gerçektir. Bu konuda özellikle yetişmekte olan gençlerin verginin gerekliliğine olan inancının tespit edilmesi, yeni vergi politikaları geliştirebilme ve önlem alabilme imkânı sunacaktır. Bu çalışmada, 2017-2018 eğitim öğretim yılında, Bingöl İli merkezde öğrenim görmekte olan, yaş aralığı 14 ile 19 yaş arasında değişen, 6.021 orta öğretim öğrencisine anket uygulaması yapılmış, öğrencilerin vergi bilinci ve vergi ahlakı seviyeleri ölçülmeye çalışılmış ve yapılan analiz sonucu elde edilen bulgular yorumlanmıştır. Araştırma sonuçları değerlendirilerek, geliştirilen önerilere sonuçlarda yer verilerek çalışma tamamlanmıştır. Araştırma anket yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir ve anket formlarından elde edilen veriler SPSS 17,0 programıyla analiz edilmiştir. Anket, sınıflandırma ve sınıflandırma ölçeğinde hazırlanmış ve demografik özellikleri ortaya koyan 8 sorudan oluşmuştur. Ayrıca çoktan seçmeli 12 adet soru ile vergi bilinci ve vergi ahlakı ifadelerinin yer aldığı 5 dereceli Likert ölçeğine göre hazırlanan 20 ifadeden oluşmaktadır. Ankette yer alan soru ve ifadeler için sıklık analizi yapılmış ve parametrik olmayan testler uygulanmıştır. Araştırma değişkenlerinin kategorik olması ve normallik varsayımını karşılamaması nedeniyle parametrik olmayan testlerin uygulanmasını gerektirmiştir. Araştırmada kullanılan parametrik olmayan testler Ki-Kare Testi, Kruskal Wallis H Testi ve Medyan Testi'dir. Araştırma sonuçlarına göre, öğrencilerin vergi bilinci ve vergi ahlakının yaş, sınıf, cinsiyet faktörlerine göre farklılık gösterdiği, anne-baba meslek, öğrenim durumu ve aylık gelir faktörlerine göre farklılık göstermediği görülmüştür. Ayrıca öğrencilerin vergi kavramını, vergisini veren ve vermeyen vatandaşı tanımlama, verginin gerekliliğine olan bakış açıları yönünden çoğunun yüksek düzeyde vergi bilinci ve vergi ahlakına sahip oldukları tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Vergi, Vergi Bilinci, Vergi Ahlakı, Mükellef Davranışları, Bingöl İli.