Ortaöğretim görsel sanatlar dersinde yaratıcı dramaya dayalı olarak yürütülen etkinliklerin incelenmesine yönelik bir durum çalışması

Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim 11. sınıf Görsel Sanatlar dersinde yaratıcı dramaya dayalı etkinliklerin öğrencilerin derse yönelik görüşlerine ve Görsel Sanatlar dersinde yapmış oldukları çalışmalardaki imge zenginliğine etkisini ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden biri olan durum çalışması kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Diyarbakır ili Sur ilçesine bağlı Ekrem Şevket ALAGUŞ Çok Programlı Anadolu Lisesinde 2023–2024 eğitim öğretim yılı bahar yarıyılında 11/A sınıfında öğrenim görmekte olan 21 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubu belirlenirken örneklem yöntemlerinden amaçlı örnekleme yöntemine başvurulmuştur. Araştırma grubunun belirlenmesinde öğrencilerin daha önce görsel sanatlar dersinde yaratıcı dramaya dayalı her hangi bir etkinlik yapmamış olmaları, uygulamanın yapılacağı ortamın yaratıcı drama etkinliklerine göre düzenlenebilir olması, ders öğretmeninin yaratıcı drama konusunda sertifikalarının olması ve uygulamanın yapılacağı okul yönetiminin süreci desteklemesi gibi ölçütler dikkate alınmıştır. Araştırmaya dâhil edilen öğrencilerin hepsinin velilerinden gerekli izinler alınmıştır. Araştırma altı haftalık bir uygulama sürecini kapsamaktadır. Araştırmada öğrenci bilgi formu, araştırmacı günlüğü, öğrenci günlüğü, yarı yapılandırılmış ön görüşme formu ve yarı yapılandırılmış son görüşme formu gibi nitel veri toplama araçları kullanılmıştır. Ayrıca uygulamalar sonucunda öğrencilerin yapmış olduğu görsel sanatlar çalışmaları da araştırmanın verilerine kaynaklık etmiştir. Verilerin analizinde ise betimsel analiz ve içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre ön görüşmelerde öğrencilerin hepsinin görsel sanatlar dersinde daha çok farklı konularda iki boyutlu çalışmalar yaptıklarını, öğrencilerin büyük bir çoğunluğunun Görsel Sanatlar dersinin farklı etkinliklerle zenginleştirilmesi gerektiğini, görsel sanatlar dersinin farklı disiplinlerdeki etkinliklerle desteklenmesi gerektiğini ifade ettikleri görülmüştür. Öğrencilerin, Görsel Sanatlar dersinde yaratıcı drama etkinlikleriyle desteklenmenin hayal güçlerini harekete geçirdiğini, dersin daha eğlenceli geçtiğini, sevgiyle karşılandığını, özgüvenlerini artırdığını ve farklı duygu ve düşüncelerini ifade etmelerine yardımcı olduğunu belirttikleri görülmüştür. Yaratıcı dramaya dayalı olarak yürütülen görsel sanatlar etkinliklerinde öğrencilerin derse ilgili ve etkin bir şekilde katıldıkları görülmüştür. Bu bağlamda, Görsel Sanatlar dersinde yaratıcı dramaya dayalı olarak yürütülen etkinliklerin öğrencilerin derse yönelik görüşlerinde olumlu bir değişime neden olduğu görülmüştür. Ayrıca uygulama sürecinde yaratıcı drama etkinlikleriyle desteklenmeyen görsel sanatlar derslerinde öğrencilerin bulut, güneş, ev, ağaç ve dere gibi kalıplaşmış imgeler kullandıkları görülmüştür. Buna karşın, yaratıcı drama etkinlikleriyle desteklenmiş Görsel Sanatlar derslerinde ise ortaya konulan görsel sanatlar çalışmalarında imge zenginliği ve çeşitliliği bağlamında ciddi bir artışın olduğu görülmüştür. Etkinlikler sonucunda öğrencilerin görsel sanatlar dersine yönelik ''dersi sevdim", ''etkinlikler beni heyecanlandırdı", ''derste mutlu oldum" gibi olumlu yaklaşımlar içeren ifadeler kullandıkları görülmüştür. Etkinlikler sonucunda yarı yapılandırılmış görüşme formu, araştırmacı günlüğü ve öğrenci günlüklerinden elde edilen verilere dayalı olarak ortamdan kaynaklanan birtakım sorunların yanında donanım ve aksesuar eksikliğine bağlı olarak bazı sorunların yaşandığı görülmüştür. Araştırmanın sonuçlarına dayalı olarak, Görsel Sanatlar derslerinde yaratıcı drama gibi disiplinler arası öğretim yöntemlerinin daha sık kullanılması gerektiği, görsel sanatlar öğretmeni yetiştiren yükseköğretim kurumlarında yaratıcı dramaya yönelik derslerin verilmesi, her okulda imkânlar dâhilinde bir yaratıcı drama atölyesinin kurulması gerektiği ve görev yapmakta olan öğretmenlere yaratıcı dramaya yönelik hizmet içi eğitim seminerlerinin verilmesi gerektiği önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: Görsel sanatlar, Yaratıcı drama, Durum çalışması, Görsel sanatlar çalışmaları.