Ortaöğretim kademesinde örgün eğitim dışına çıkma durumunun çeşitli değişkenler açısından analizi (Malatya ili örneği)

Bu çalışmada, ortaöğretimde; örgün eğitim dışına çıkmış öğrencilerin mevcut durumlarının ve okuldan ayrılma nedenlerinin bazı değişkenler açısından tespit edilmesi ile lise eğitiminin örgün eğitim yerine açıköğretimde sürdürülmesine imkan veren 6287 sayılı yasayla yapılan düzenlemeye ilişkin yönetici ve öğretmen görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Betimsel nitelikte olan araştırmanın çalışma evrenini; 2016-2017 eğitim-öğretim yılında, Malatya ili merkez ilçelerinde (Battalgazi, Yeşilyurt), açıköğretim lisesine kayıtlı ve 6 okulda sınava giren toplam 320 öğrenci ile ortaöğretim kademesindeki farklı okul türlerinde görev yapan 20 yönetici ve 50 öğretmen oluşturmaktadır. Örneklem belirlemede amaçsal örnekleme ve küme örnekleme yöntemleri kullanılmıştır. Karma desende gerçekleştirilen araştırmada veriler, "Ortaöğretim Okul Terki Anketi" ve yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Öğrencilerin görüşleri, Karacabey (2016) tarafından hazırlanan 18 maddelik anket formu, yönetici ve öğretmen görüşleri ise araştırmacı tarafından geliştirilen 8 maddelik yarı yapılandırılmış soru formu ile alınmıştır. Araştırmanın verileri, frekans değerleri ve ki kare testlerine tabi tutulmuştur. Demografik değişkenlere ilişkin veriler için frekans değerleri hesaplanırken, bu değişkenlerle okuldan ayrılma nedenleri arasındaki ilişki ki kare testi ile belirlenmiştir. Nitel yöntemle elde edilen veriler ise içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırmanın sonucunda; Malatya ili genelinde ortaöğretim kademesinde bir yılda açık öğretime yönelen öğrencilerin %9,4 oranında olduğu, bu öğrencilerin büyük kısmının kız öğrenci, 9. sınıf, mesleki- teknik ile Anadolu lisesi öğrencisi, hanehalkı 4-5 kişiden oluşan ve sosyo-ekonomik durum ile eğitim düzeyi düşük ailelerden olduğu görülmüştür. "Maddi imkansızlık" ve "başarısızlık" hem erkek hem de kız öğrenciler için ortak neden olarak vurgulanırken; erkek öğrencilerde "okulu sevmemek", kız öğrencilerde ise "ailenin engel olması" farklı nedenler olarak ortaya çıkmıştır. 6287 sayılı yasa ile yapılan düzenlemeye ilişkin yönetici ve öğretmen görüşleri arasında da fark ortaya çıkmış olup, yöneticilerin büyük çoğunluğu yapılan düzenlemeyi olumlu değerlendirirken; bir kısmı da, okulu terk sayısında ciddi artışa yol açması nedeniyle olumsuz bulduklarını vurgulamışlardır. Öğretmenlerin büyük çoğunluğu ise yöneticilerin aksine, düzenlemeyi olumsuz bulurken; bir bölümü de, okula devam etmek istemeyen öğrencilerin, diğer öğrencilerin motivasyonlarını olumsuz etkilemeleri nedeniyle olumlu bulduklarını belirtmişlerdir. Araştırmanın sonucunda ortaöğretimde örgün öğretim dışına çıkmanın önlenmesi için, erken müdahale programlarının geliştirilmesi, farklı bakanlıklarca bütüncül politikaların izlenmesi, takip sisteminin kurulması öneriler arasındadır. Anahtar Kelimeler: Açıköğretim, Lise Öğrencisi, Okul Terki, Ortaöğretim, Örgün Eğitim Dışına Çıkma.