Ortaöğretim öğrencilerinin yabancı dil öğrenme stratejilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi

Bu araştırmada, ortaöğretim öğrencilerinin kullandıkları yabancı dil öğrenme stratejilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda hem nicel hem de nitel araştırma yöntemlerinin bir arada bulunduğu karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda karma yöntem araştırma desenlerinden olan gömülü (grounded) desen, nitel boyutunda ise amaçlı örnekleme yöntemlerinden biri olan maksimum çeşitlilik örnekleme tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2018-1019 öğretim yılında Muş merkezdeki Anadolu Lisesi, Fen Lisesi, Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, TOBB Sosyal Bilimler Lisesi, İmam-Hatip Anadolu Lisesi'nde öğrenim gören öğrenciler ile bu öğrencilerin İngilizce dersine giren öğretmenler oluşturmaktadır. Bu evrenden tabakalı örnekleme yöntemiyle seçilen toplamda 352 öğrenci ile öğretmenler arasından gönüllülük esasına dayalı olarak seçilen 10 öğretmen örneklem grubunu oluşturmaktadır. Çalışmanın nicel boyutunu oluşturan veri analizleri, istatistik paket programı yardımıyla yapılmıştır. Araştırmada öğrenci görüşlerini belirleme amacıyla veri toplama aracı olarak Dil Öğrenme Stratejileri Envanteri (DÖSE) kullanılmıştır. Elde edilen veriler, betimsel istatistik teknikleri (ortalama, frekans, yüzde ve standart sapma) kullanılarak analiz edilmiştir. Ayrıca araştırmanın nitel kısmı için her bir okulda İngilizce dersine giren öğretmenler ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Toplanılan veriler betimsel analiz tekniği ile analiz edilmiştir. Yabancı dil öğrenme stratejilerinin cinsiyet, sınıf düzeyi, öğrencilerin yabancı dil akademik başarı algı düzeyi, lise türü, anne-babanın İngilizce bilme durumu, öğrencinin özel ders/kurs alma durumu, anne-babanın eğitim düzeyi, ailenin sosyo-ekonomik düzeyi değişkenlerine göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek üzere betimsel istatistikler, yüzde ve ortalama kullanılmıştır. Verilerin normallik dağılım durumlarına göre parametrik ya da non-parametrik testlerden faydalanılmıştır. Nicel araştırmanın demografik değişkenleri göre DÖSE'nin alt boyutları olan bellek stratejileri, bilişsel stratejiler, telafi stratejileri, yürütücü biliş stratejileri, duyuşsal stratejiler, sosyal stratejiler ve DÖSE'nin genel toplam puan ortalamaları arasındaki farklılıklar incelenmiş ve bunların anlamlılık düzeylerine bakılmıştır. Öğrencilerin cinsiyetleri ile telafi stratejileri ve duyuşsal stratejiler boyutları arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Öğrencilerin sınıf düzeyleri, yabancı dil akademik başarı algı düzeyleri ile ölçeğin altı boyutu ve genel toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur. Öğrenim gördükleri lise türü ile sosyal stratejiler boyutu hariç diğer bütün boyutlar ve genel toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Anne veya babalarının İngilizce bilme durumu ile telafi stratejileri boyutu arasında anlamlı fark bulunmuştur. Öğrencilerin anne eğitim düzeyi ile bellek stratejileri, bilişsel stratejiler, telafi stratejileri ve yürütücü biliş stratejileri alt boyutları arasında anlamlı fark bulunmuştur. Öğrencilerin baba eğitim düzeyi ile sosyal stratejiler boyutu arasında anlamlı fark bulunmuştur. Öğretmenlerin görüşlerini almak için yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Nitel bulgulardan elde edilen sonuçlara göre genelde öğrenciler birden fazla strateji kullanmaktadırlar. Öğrenciler tarafından en çok tercih edilen stratejilerin sırasıyla bilişel stratejiler (n=10), duyuşsal stratejiler (n=9), yürütücü biliş stratejileri (n=7) ve en az tercih edilen stratejinin de telafi stratejileri (n=1) olduğu görülmüştür. Öğrencilerin daha çok bilişsel stratejilerini tercih etme nedenleri okullardaki teknolojik alt yapının yetersizliği, eğitim sisteminin yapısından dolayı öğrencilerin sürekli ezber ve tekrar yapmaları ve öğrencilerin stratejiler hakkında bilgi sahibi olmamaları öğretmenler tarafından dile getirilmiştir. Anahtar Sözcükler: Yabancı Dil Öğrenme Stratejileri, Yabancı Dil, Başarı