Ortaokul fen bilimleri dersinde geleneksel ve yenilikçi fen laboratuvarlarının etkin kullanımına yönelik öğretmen görüşleri

Bu çalışmanın amacı ortaokul fen bilimleri dersinde, geleneksel ve yenilikçi fen laboratuvarlarının etkin kullanımına yönelik öğretmen görüşlerinin belirlenmesidir. Çalışmada, sıralı karma desen kullanılmıştır. Çalışmanın nicel boyutunda betimsel tarama yöntemiyle öğretmenlere anket uygulanarak, fen bilimleri öğretmenlerinin bu laboratuvarları etkin kullanma durumları ve yatkınlıkları belirlenmiştir. Nitel araştırmada için seçilen öğretmenlerin bu laboratuvarları kullanmalarının öğrencilerin başarı, ilgi ve beceri gibi öğrenme çıktılarına etkilerine yönelik görüşleri derinlemesine incelenmiştir. Nicel bölümü 2022-2023 eğitim-öğretim yılının güz döneminde, Türkiye'deki farklı illerde devlet ortaokullarında görev yapmakta olan 64 Fen Bilimleri öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir. Nitel bölümü ise bu öğretmenler arasından belirli kriterlere göre seçilen her bir laboratuvarı kullanan en az bir ve her üç laboratuvarı birlikte kullanan en az bir olmak üzere beş öğretmen ile gerçekleştirilmiştir. Nicel bölüm için Öğretmen Belirleme Anket Formu, nitel bölüm için ise Öğretmen Görüşme Anket Formu uygulanmıştır. Çalışmanın nicel bulgularında yenilikçi (FCL ve STEAM) ve geleneksel laboratuvar türlerinin kullanan öğretmenlerin bu laboratuvarlar için sıklıkla belirttikleri olumlu yanları; 'deney yapmak bilimsel düşünmeyi geliştirir', 'çalışmalar fen ile ilgili çok yönlü gelişmeyi sağladığı için gereklidir'. 'deney yaparak derse olan ilgiyi artırır', çalışmalar fen ile ilgili problemleri görmeyi sağladığı için gereklidir' olarak sıralanmıştır. Nitel bulgularda geleneksel ve yenilikçi laboratuvarları kullanan katılımcıların laboratuvarın etkin kullanımda fiziksel ortam ve materyal malzeme eksikliğinin belirleyici bir etken olduğunu belirtmişlerdir. Öğretmenlerin laboratuvar tercihlerinde; öğrencinin öğrenmesine görsel etkisi, birçok farklı alanı içinde barındırması, gelişen teknolojiyle uyumu, öğrenci öğrenme düzeyine paralel etkinliklere imkân vermesi gibi etmenlerden dolayı yenilikçi FCL laboratuvarlarını daha kullanışlı buldukları ortaya çıkmıştır. Buna ek olarak laboratuvar kullanım sıklığının materyal temin edebilme, fiziki ortamın bulunmasına, sınıf mevcuduna, müfredat konularının yetiştirme kaygısına ve öğretmenin öğrenim bilgi becerisine bağlı olduğuna yer vermişlerdir. Bu etmenlerin olumlu yönde iyileştirilmesi durumunda ise laboratuvarı daha verimli kullanabilecekleri sonucu ortaya çıkmıştır. Bunların giderilebilmesi için Milli Eğitim Bakanlığı daha fazla okulda yenilikçi laboratuvar kullanımını destekleyici, fiziksel ortam ve materyal teminini artırması önerilebilir.