Ortaokul ve lise öğrencilerinin STEM öz-yeterlik algıları ve kariyer ilgileri ile problem çözme becerileri

Bu araştırmada ortaokul ve lise öğrencilerinin STEM öz-yeterlik algı, STEM kariyer ilgi ve problem çözme beceri düzeylerinin öğrencilerin cinsiyetine, okul kademesine, annelerinin eğitim düzeyine, babalarının eğitim düzeyine, akademik başarı düzeyine ve çevresindeki rol modellerin varlığına göre farklılaşıp farklılaşmadığı ve öğrencilerin STEM öz-yeterlik algısı, STEM kariyer ilgisi ve problem çözme becerisi arasındaki ilişkiler araştırılmıştır. Araştırmada karma araştırma yöntemlerinden açıklayıcı sıralı karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Elazığ merkezindeki 8. ve 12. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Betimsel araştırma yaklaşımı kullanılan nicel bölüm, tarama modellerinden ilişkisel tarama desenine uygun olarak yürütülmüştür. Nitel aşamada ise temel yorumlayıcı desen kullanılmıştır. Araştırmada ortaokul ve lise öğrencilerinin STEM öz yeterlik algı düzeylerini tespit etmek amacıyla araştırmacı tarafından "STEM Öz-Yeterlik Algı Ölçeği (STEM-ÖAÖ)" geliştirilmiştir. Öğrencilerin STEM kariyer ilgi düzeylerini ölçmek amacıyla "STEM Kariyer İlgi Ölçeği (STEM-CIS)" kullanılmıştır. Öğrencilerin problem çözme becerilerini ölçmek için ise "Çocuklar İçin Problem Çözme Envanteri" kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verilerini toplamak için araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu oluşturulmuştur. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler, Mann Whitney-U testi, Kruskal Wallis-H testi, Tek yönlü ANOVA ve Yapısal Eşitlik Modeli kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz yönteminden yararlanılmıştır. Araştırmada öğrencilerin STEM öz-yeterlik algılarının cinsiyetlerine, okul kademelerine, babalarının eğitim seviyesine akademik başarılarına ve çevrelerindeki rol model varlığına göre anlamlı bir şekilde farklılaştığı; annelerinin eğitim seviyesine göre ise farklılık göstermediği belirlenmiştir. Öğrencilerin STEM kariyer ilgileri değerlendirildiğinde bütün değişkenler açısından anlamlı bir farklılık oluştuğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin problem çözme becerileri ise cinsiyetleri, okul kademeleri ve akademik başarıları açısından anlamlı bir farklılık gösterirken anne ve babalarının eğitim düzeyi açısından fark oluşturmamıştır. Ayrıca araştırmada öğrencilerin STEM öz-yeterlik algısının problem çözme becerisinin anlamlı yordayıcısı olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın nitel sonuçlarının ise nicel sonuçları destekler nitelikte olduğu sonucuna ulaşılmıştır.