Ortaokul matematik öğretmenlerinin öğrencilerin matematiksel düşüncelerini fark etme becerilerinin incelenmesi

Bu araştırmada, ortaokul matematik öğretmenleri ile yapılan ders öncesi ve ders sonrası yansıtıcı görüşmelerde ve öğretim süreçlerinde öğretmenlerin fark etme düzeylerinin incelenmesi, aynı zamanda sınıf içi uygulamalarının temel alındığı video kulüp çalışmalarının ve yansıtıcı görüşmelerin; öğretmenlerin fark etme becerilerini nasıl etkilediği ve öğretim sürecine nasıl yansıdığının ortaya koyulması amaçlanmıştır. Araştırmada model olarak, eylem araştırması kullanılmıştır. Araştırma dört ortaokul matematik öğretmeni ile 2017-2018 eğitim-öğretim yılının bahar döneminde 14 haftalık bir süreçte gerçekleştirilmiştir. Veri toplama süreci, yansıtıcı görüşmeler, öğretim süreci gözlemlenmesi ve video kulüp çalışmaları yapılmıştır. Bu kapsamda, üç öğretmenin altı defa (12 saat) dersi gözlemlenirken, bir öğretmenin yedi defa (14 saat) dersi gözlemlenmiştir. Gözlem yapılan her iki saatlik ders öncesinde ve sonrasında öğretmenlerle yansıtıcı görüşmeler yapılmıştır. Bununla birlikte süreç içerisinde, toplamda altı defa olmak üzere öğretmenlerin kendi öğretim süreçlerinin değerlendirildiği video kulüp çalışmaları yapılmıştır. Elde edilen veriler, literatürde yer alan ve öğretmenlerin öğrenci düşüncelerini fark etme becerilerini incelemeye yönelik geliştirilen kavramsal çerçeve doğrultusunda analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, yansıtıcı görüşmelerde ve öğretim süreçlerinde öğretmenlerin aktör ve konu boyutlarında neleri fark ettiklerine ilişkin; öğretmenden öğrenciye, öğretmen pedagojisinden öğrencilerin matematiksel düşüncesine doğru bir değişimi olduğu yönündedir. Bununla birlikte öğretmenlerin fark etme yaklaşımlarının; inanç, bilgi ve deneyimlerinden etkilendiğini gösteren bulgulara ulaşılırken, öğretmenlerin; alan bilgisi, pedagoji bilgisi ve öğrenci düşünce bilgisinin de fark etme yaklaşımlarında önemli bir rolü olduğu gözlenmiştir. Sonuç olarak, öğretmenlerle yapılan yansıtıcı görüşmelerin ve kendi öğretim süreçlerinin değerlendirilmesini temel alan video kulüp çalışmaları ile öğretmenlerin inançları, algıları ve bilgilerinde yaşanan değişim sonucunda; öğretmenlerin, öğrencilerin matematiksel düşüncelerini fark etme yaklaşımlarında gelişim olduğu sonucuna varılmıştır. ANAHTAR KELİMELER: Öğretmenlerin fark etme becerileri, Öğrencilerin matematiksel düşünceleri, Ortaokul matematik öğretmenleri