Ortaokul öğrencilerinde eğitsel oyunların sosyal duygusal öğrenme, empatik eğilim ve akran zorbalığı üzerine etkisinin incelenmesi

Amaç: Çocuk ve ergenlerin sosyal-duygusal gelişim süreçlerinin desteklenmesi ile okullarda giderek yaygınlaşan zorbalık davranışlarının önlenmesine yönelik bütüncül ve sürdürülebilir müdahale yaklaşımlarına duyulan ihtiyacın artması bağlamında, bu araştırmanın amacı; ortaokul öğrencilerine yönelik uygulanan eğitsel oyun temelli bir müdahale programının sosyal-duygusal öğrenme (SDÖ), empati düzeyleri ve akran zorbalığı davranışları üzerindeki etkisini incelemektir. Materyal ve Metot: Araştırmada ön test–son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Çalışma grubu, 6., 7. ve 8. sınıflarda öğrenim gören toplam 151 öğrenciden oluşmakta olup, bunların 84'ü deney grubunu, 67'si kontrol grubunu oluşturmuştur. Deney grubuna, 14 haftalık eğitsel oyun programı uygulanmıştır. Araştırmada veri toplamak amacıyla sosyal-duygusal öğrenme ölçeği, empatik eğilim ölçeği ve akran zorbalığı davranışlarına ilişkin ölçme aracı kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 26.0 programı ile analiz edilmiş; normallik varsayımının sağlanması üzerine grup içi karşılaştırmalar için bağımlı gruplar t-testi, grup karşılaştırmaları için bağımsız gruplar t-testi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırma, deney grubundaki öğrencilerin sosyal-duygusal öğrenme düzeylerinde, özellikle öz farkındalık, öz yönetim ve ilişki kurma becerileri alt boyutlarında istatistiksel olarak anlamlı düzeyde artış olduğu, ancak, sorumlu karar verme ve sosyal farkındalık alt boyutlarında anlamlı bir gelişim olmadığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, öğrencilerin empatik eğilim ve bilişsel empati düzeylerinde anlamlı düzeyde artış olduğu görülmektedir. Ayrıca, sözel, duygusal ve fiziksel zorbalık davranışlarında müdahale sonrasında istatistiksel olarak anlamlı azalmalar meydana gelmiştir. Sonuç: Elde edilen bulgular, eğitsel oyun temelli müdahalelerin ergen bireylerin sosyal-duygusal yeterliklerini geliştirme, empatik eğilimlerini artırma ve akran zorbalığına yönelik olumsuz davranışları azaltma noktasında etkili bir yöntem olduğunu ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, okullarda uygulanan fiziksel etkinlik temelli programların öğrencilerin gelişim alanlarına çok yönlü ve bütüncül katkılar sağlayabileceğine işaret etmektedir.