Ortaokul öğrencilerinin akademik azimleri ile benlik saygısı ve denetim odağı arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmanın birinci amacı ortaokul öğrencilerinin (6., 7. ve 8. sınıf) akademik azimlerinin cinsiyet, okul türü, sınıf düzeyi, anne eğitim düzeyi ve baba eğitim düzeyi değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık gösterip göstermediğinin incelenmesidir. Araştırmanın ikinci amacı ise ortaokul öğrencilerinin akademik azimleri ile benlik saygısı ve denetim odağı değişkenleri arasındaki ilişkiyi belirlemektir.Araştırma, ulaşılmak istenen amaçlar bakımından ilişkisel araştırma modeliyle tasarlanmıştır. İlişkisel araştırma modelinin başlıca iki türü olan nedensel karşılaştırma ve korelasyon yöntemleri kullanılmıştır. Bu araştırmanın evrenini, 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Elazığ il merkezinde MEB'e bağlı ortaokul ve imamhatip ortaokulunda eğitimine devam eden 6., 7. ve 8. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmada örneklem belirlenirken amaçsal örnekleme yöntemlerinden biri olan tabakalı amaçsal örnekleme (kota örnekleme) yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Elazığ il merkezinde MEB'e bağlı ortaokul ve imamhatip ortaokulunda eğitime devam eden, sınıf düzeyinin kota olarak belirlendiği 929 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak; "Kişisel Bilgi Formu", "Akademik Azim Ölçeği", "Coopersmith Benlik Saygısı Ölçeği (Kısa form)" ve "Denetim Odağı Ölçeği" kullanılmıştır. Ulaşılan veriler analiz edilirken betimsel istatistik hesaplamaları yapılmıştır. Ortaokul öğrencilerinin akademik azimlerinin bağımsız değişkenlere göre anlamlı farklılık gösterip göstermediğinin belirlenmesinde cinsiyet ve okul türü değişkeni için bağımsız örneklemler için t testi; sınıf düzeyi, anne eğitim düzeyi ve baba eğitim düzeyi değişkenleri için tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yapılmıştır. Tek yönlü varyans analizi sonucunda anlamlı farkın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek için Scheffe testi uygulanmıştır. Gruplar arasındaki anlamlı farklılığın etki büyüklüğü eta-kare (η2) yöntemi ile belirlenmiştir. Ortaokul öğrencilerinin akademik azimleri ile benlik saygısı ve denetim odağı arasındaki ilişkiyi belirlemek için Pearson Korelasyon katsayıları hesaplanmıştır. Ortaokul öğrencilerinin benlik saygısı ve denetim odaklarının akademik azimlerini ne derecede yordadığını bulmak için çoklu regresyon analizi yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, ortaokul öğrencilerinin akademik azimleri cinsiyet, okul türü, anne eğitim düzeyi ve baba eğitim düzeyi değişkenleri açısından anlamlı bir farklılık göstermezken; öğrencilerin akademik azimleri sınıf düzeyi değişkeni açısından anlamlı şekilde farklılaşmaktadır. Bu sonuca göre 6. sınıf öğrencilerinin akademik azimleri, 7. ve 8. sınıf öğrencilerine göre daha yüksektir. Bu farkın etki büyüklüğü (η2 = 0.14) ise küçük düzeydedir. Ortaokul öğrencilerinin akademik azimleri ile benlik saygısı ve denetim odağı arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Benlik saygısı ve denetim odağı değişkenleri birlikte, akademik azim puanlarındaki değişimin %18'ini açıklamaktadır. Standartlaştırılmış regresyon katsayılarına bakıldığında, yordayıcı değişkenlerin akademik azim üzerindeki göreli önem sırası denetim odağı (β = .277) ve benlik saygısı (β = .196) şeklindedir. Anahtar Sözcükler: Akademik Azim, Benlik Saygısı, Denetim Odağı, Ortaokul Öğrencileri