Ortaokul öğrencilerinin atılganlık düzeyi ile akran baskısı arasındaki ilişki: İstanbul ili Tuzla ilçesi örneği

Bu araştırma, ortaokulda okuyan öğrencilerin atılganlık düzeyleri ile akran baskısı arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma evreni 2012?2013 eğitim öğretim yılında İstanbul ili Tuzla İlçesinde bulunan ortaokullarda okuyan öğrencilerdir. Örneklem bu evren içinden araştırmaya katılan tesadüfi oransız küme örnekleme yolu ile seçilen 166?sı (% 54,4) erkek, 139?'u (% 45,6) kız ve toplam 305 öğrencidir. Araştırma ile ilgili veriler ?Atılganlık Ölçeği (Topukçu, 1982) ve Akran Zorbalığını Belirleme Ölçeği (Gültekin ve Sayıl, 2005) ile toplanmıştır. Üç bölümden oluşan ölçeğin birinci bölümünde kişisel bilgilere, ikinci bölümde, atılganlığı ölçmek için 45 tutum ifadesine, üçüncü bölümde ise akran zorbalığını belirlemek için 28 değerlendirme ifadesine yer verilmiştir. Ölçeklerden elde edilen veriler kodlanarak bilgisayar ortamında SPSS paket programı yardımıyla çözümlenmiştir. Ölçeğin birinci bölümüyle ilgili verilere ilişkin frekans ve yüzde dağılımı alınmış, öğrencilerin tutumlarının ve algılamalarının belirlenmesine yönelik olarak aritmetik ortalama ve standart sapma, tutumlar arasında farklılığı ortaya koyabilmek için ikili karşılaştırmalarda ?t? testi, Mann Whitney U testi ikiden fazla değişken gruplarının karşılaştırılmasında ise tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Ölçekler arasındaki ilişkiyi belirlemeye yönelik olarak Pearson korelasyon analizi uygulanmıştır. Görüşler arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığı ? = 0.05 anlamlılık düzeyinde test edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular şunlardır; 1.Atılganlık düzeylerinin cinsiyetlerine, yaşlarına, sınıflarına, babalarının mesleklerine, annelerinin çalışma durumuna, baba ve annelerinin mezuniyetlerine ve birlikte yaşamalarına, ailenin gelir durumuna ve birey sayısına göre gruplar arasındaki atılganlık düzeyi farklılığı anlamlı bulunmamıştır. 2.Öğrencilerin zorbaca davranışları çoğunlukla erkeklerden gördükleri sonucu bulunmuştur. 3. Korkutma alt boyutunda erkek öğrencilerin daha fazla zorbalığa maruz kaldıkları görülürken, diğer alt boyutlarda ve toplam ölçekte anlamlı farklılık görülmemiştir. Yaşlarına göre tüm ölçek, kişisel eşyalara saldırı ve alay alt boyutunda 13-14 yaşındaki öğrencilerin diğer yaş gruplarına göre, 5. sınıf ve 8. sınıftakilerin diğer sınıflardaki öğrencilere göre daha fazla zorbalığa maruz kaldıkları sonucu bulunmuştur. 4.Kişisel eşyalara saldırı alt boyutunda babaları memur veya mühendis olan öğrencilerin diğer meslek mensuplarının çocuklarına göre ve çalışan annelerin çocuklarının daha fazla zorbalığa maruz kaldıkları sonucu bulunurken, diğer alt boyut ve tüm ölçekte anlamlı farklılık bulunmamıştır. 5.Baba ve anneleri yüksekokul ve lise mezunu olanların babaları ilkokul mezunu olan öğrencilere göre daha fazla zorbalığa maruz kaldıkları sonucu bulunurken, öğrencilerin anne ve babalarının birlikte yaşamalarına göre gruplar arasında zorbalığına maruz kalma düzeylerinin anlamlı bir farklılık görülmemiştir. 6.Öğrencilerin ailelerinin gelir durumu düşük-orta olanların ailelerin gelir durumu orta ve üstü olanlara göre daha fazla alay zorbalığına maruz kaldıkları, kişisel eşyalara saldırı alt boyutunda aileleri yüksek gelirli olan öğrencilerin aileleri düşük gelirli olan öğrencilere göre daha fazla zorbalığına maruz kaldıkları sonucu bulunmuştur. 7.Öğrencilerin ailelerindeki birey sayısına göre kişisel eşyalara saldırı alt boyutunda ailelerinde 3 ve daha az kişi olan öğrenciler, ailelerinde 5 kişi olanlara göre daha fazla zorbalığa maruz kaldıkları sonucu bulunmuştur. 8.Atılganlık ölçeği ile akran zorbalığını belirleme ölçeği arasındaki ilişkileri belirlemek üzere yapılan Pearson korelasyon analizi sonucunda ilişkiler istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Anahtar Sözcükler: Atılganlık, akran baskısı, zorbalık, şiddet