Ortaokul öğrencilerinin biyoteknolojiye ilişkin bilgi ve tutumları ile sosyo-bilimsel konularda karar verme becerilerinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin biyoteknoloji bilgi düzeylerini, biyoteknoloji tutumlarını ve sosyo-bilimsel konularda karar verme becerilerini çeşitli değişkenler (cinsiyet, okul türü, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, fen bilimleri öğretmenin mesleki kıdemi, fen bilimleri öğretmenin mezun olduğu bölüm) açısından incelemek ve bu bağımlı değişkenlerin birbirleriyle ilişkisini ortaya koymaktır. Araştırmada nicel araştırma desenlerinden betimsel tarama modeli ve ilişkisel modellerden olan nedensel karşılaştırma yöntemi ve korelasyon yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2015-2016 eğitim öğretim yılı Malatya ili Merkez ilçe sınırları içinde yer alan devlet ve özel ortaokullarının 8. sınıflarında öğrenim gören toplam 10 146 öğrenci içerisinden kademeli örnekleme yöntemi kullanılarak seçkisiz olarak belirlenen 444 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama araçları olarak öğrencilerin biyoteknoloji bilgi düzeylerini ölçmek amacıyla Öcal, Şad & Kahraman (2016) tarafından geliştirilen "Biyoteknoloji Başarı Testi (BBT)", biyoteknoloji tutumlarını ölçmek amacıyla Öcal, Şad & Kahraman (2016) tarafından geliştirilen "Biyoteknoloji Tutum Ölçeği (BTÖ)" kullanıldı. Sosyo-bilimsel konular ile ilgili karar verme becerilerini ölçmek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen "Karar Verme Beceri Testi" kullanılmıştır. Verilerin analizinde normallik varsayımı karşılandığı için parametrik istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Buna göre araştırmanın alt problemleri doğrultusunda betimsel istatistikler (ortalama ve standart sapma), nedensel karşılaştırmalı analizlerde bağımsız gruplar için t-testi ve tek faktörlü ANOVA (varyansların eşit olmadığı gruplarda Welch), Post Hoc testi olarak Scheffe testi (varyanslarının eşit olmadığı durumlarda Dunnett's C) ve korelasyon analizlerinde çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Verilerin analizinde anlamlılık düzeyi p< .05 olarak alınmıştır. Araştırmanın sonucunda; öğrencilerin bilgi düzeylerinin orta düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin bilgi testinden aldıkları puanların cinsiyete göre anlamlı farklılık göstermediği; okul türü, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, öğretmenin kıdemi ve öğretmenin mezun olduğu bölüme göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Öğrencilerin biyoteknoloji tutum puanı sonuçlarına göre sağlık ve gıda uygulamalarına katılmadıkları, klonlama uygulamalarına ise orta düzeyde katıldıkları belirlenmiştir. Öğrencilerin biyoteknoloji tutum ölçeğinden aldıkları puanlar öğretmenin kıdemine göre anlamlı farklılık gösterirken; cinsiyet, okul türü, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu ve öğretmenin mezun olduğu bölüme göre anlamlı farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Öğrencilerin sosyo-bilimsel konular ile ilgili karar verme beceri puanlarının cinsiyete göre anlamlı farklılık göstermediği; okul türü, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu, öğretmenin kıdemi ve öğretmenin mezun olduğu bölüme göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Bu çalışmada sosyo-bilimsel konularda karar verme becerisinin (bilimsellik, ahlaki ve ideolojik boyutları) en önemli yordayıcısının biyoteknolojisi bilgisi olduğu bulunmuştur. Biyoteknoloji tutumunun ise sosyo-bilimsel konularda karar verme becerisinin anlamlı bir yordayıcısı olmadığı belirlenmiştir.