Ortaokul öğrencilerinin çizgi grafiği oluşturma ve yorumlama becerilerinin matematik öğretmenleri tarafından incelenmesi: Öğretmen farkındalığı

Bu araştırmada, ortaokul öğrencilerinin çizgi grafiği oluşturma ve yorumlamada var olan düzeylerini, yaptıkları hataları ve yaşadıkları zorlukları tespit etmek ve tespit edilen bu durumlar üzerinden öğretmenlerin fark etme becerilerini araştırmak amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik araştırma deseni olarak nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması tercih edilmiştir. Araştırmanın öğrenciler ile yapılan çalışma aşamasında öğrencilerin çizgi grafiği yorumlama ile ilgili soru türlerinden verileri okuma, verilerin arasını okuma ve verilerin ötesini okuma düzeyindeki sorularda ne durumda oldukları araştırılırken, çizgi grafiği oluşturma sorularında ise ne gibi hatalar yaptıkları ve ne gibi zorluklar yaşadıkları belirlenmeye çalışılmıştır. İkinci aşamasında ise öğretmenlerin fark etme becerisinin alt boyutları olan dikkat etme, yorumlama ve nasıl yanıt verileceğine karar verme becerilerindeki düzeyleri araştırılmıştır. Araştırmanın katılımcıları üç 8. sınıf şubesinde öğrenim gören toplam 55 sekizinci sınıf öğrencisi ve aynı okulda görev yapan 5 matematik öğretmeninden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk aşamasındaki amaca yönelik veri toplamak için iki bölümden oluşan " Çizgi Grafiği Oluşturma ve Yorumlama Testi" kullanılmıştır. Testin ilk bölümünde çizgi grafiği yorumlama ile ilgili altı çizgi grafiğine yönelik toplam on altı alt soru, ikinci bölümde ise çizgi grafiği oluşturmaya yönelik toplamda dokuz soru bulunmaktadır. Çalışmaya katılan 55 öğrenciye Çizgi Grafiği Oluşturma ve Yorumlama Testi uygulanmış ve bu öğrencilerden seçilen 10 öğrenci ile de yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmeler video kayıt altına alınmıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında ise öğrencilerin verdikleri cevaplar ve çizimler beş matematik öğretmenine yöneltilerek yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmeler de video kayıt altına alınmıştır. Verilerin analiz edilmesinde nitel veri analizi yöntemlerinden betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Yapılan veri analizleri sonucunda öğrencilerin çizgi grafiği yorumlama sorularındaki başarılarının daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin çizgi grafiği oluşturma sorularında ise uygun grafik eğrisi çizememe, grafiği uygun yerden başlatamama, verilere uygun ölçek oluşturamama, grafiği resim gibi algılama ve eksenleri etiketlememe, veri girişinde hata yapma, noktaları birleştirmede hata yapma gibi tipik hatalar yaptıkları belirlenmiştir. Öğretmenlerin ise fark etme becerisinin alt boyutları olan dikkat etme becerisi, yorumlama ve nasıl yanıt verileceğine karar verme becerilerinin hepsinde sınırlı kanıt düzeyinde kaldıkları ve bu beceriler arasındaki başarının dikkat etme becerisinden nasıl yanıt verileceğine karar verme becerisine doğru artış gösterdiği tespit edilmiştir. Bu durum göz önüne alındığında her ne kadar dikkat etme becerisinin yorumlama ve nasıl yanıt verileceğine karar verme becerileri üzerinde etkili bir beceri olduğu bilinse de tamamen ön koşul bir beceri olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çizgi Grafiği, Fark Etme, Grafik Çizme, Grafik Yorumlama.