Ortaokul öğrencilerinin fen öğrenme motivasyonları ile üstbilişsel farkındalıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Fen derslerinin motivasyon ve üstbilişsel farkındalık için etkili bir öğrenme ortamına zemin hazırlaması gerekçesi ile yapılan bu araştırmada, ortaokul öğrencilerinin fen öğrenmeye yönelik motivasyonları ve üstbilişsel farkındalıkları arasındaki ilişkinin belirlenmesi ve öğrencilerin fen öğrenmeye yönelik motivasyonları ile üstbilişsel farkındalıklarının fen eğitimi odağında çeşitli değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya Sakarya ili merkez ilçesinde 2020-2021 öğretim yılında dört farklı ortaokulda öğrenimlerini sürdüren toplam 637 öğrenci katılmıştır. Araştırmada yer alan öğrencilerin fen öğrenme motivasyonlarını belirlemek için 'Fen Öğrenmeye Yönelik Motivasyon Ölçeği' ve üstbilişsel farkındalıklarını belirlemek için 'Üstbilişsel Farkındalık Ölçeği B formu' kullanılmıştır. Ayrıca demografik özelliklerine ilişkin verilerin toplanması için 'Kişisel Bilgi Formu' kullanılmıştır. Verilerin analizi sonucunda öğrencilerin fen öğrenme motivasyonlarının cinsiyet, deney yapma durumu, fen projesine katılım durumu, fen bilimlerini günlük yaşamda kullanma durumu, sınıf düzeyi ve fen dersi not ortalamasına göre anlamlı olarak değiştiği; üstbilişsel farkındalıklarının deney yapma durumu, fen projesine katılım, fen bilimlerini günlük yaşamda kullanma ve fen dersi not ortalamasına göre anlamlı olarak değiştiği belirlenmiştir. Bununla birlikte, ortaokul öğrencilerinin fen öğrenmeye yönelik motivasyonları ile üstbilişsel farkındalıkları arasında orta düzeyde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin fen öğrenmeye yönelik motivasyonlarının ve üstbilişsel farkındalıklarının gelişmesine imkan sağlayan fen derslerinde öğretmenlerin, öğrenme ortamlarını gerek yöntem ve tekniklerle gerek etkinlik ve materyallerle çeşitlendirmelerinin önemli katkıları olacağı düşünülmektedir.