Ortaokul öğrencilerinin kültürel mirasa ilişkin duyarlılıklarının farklı değişkenler açısından incelenmesi

Bu araştırmanın amacı ortaokul öğrencilerinin kültürel mirasa ilişkin duyarlılıklarının, cinsiyet, sınıf düzeyi, tarihi yer gezilerine katılma durumları açısından incelenmesidir. Araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Diyarbakır ilinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı sekiz resmi ortaokulda öğrenim gören 5. 6. ve 7. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışma, nicel ve nitel yöntemlerin bir arada kullanıldığı karma yöntem kullanılarak yapılmıştır. Araştırmada karma yöntem desenlerinden yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri, öğrencilere uygulanan "Kültürel Mirasa Duyarlılık Ölçeği" ile toplanmıştır. Nitel veriler ise öğrencilere yöneltilen 8 sorudan oluşan "Görüşme Formu" kullanılarak elde edilmiştir. Nicel verilerden elde edilen veriler, SPSS paket programı ile analiz edilmiştir. Nitel veri analizi ise içerik analizi yöntemine uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda; öğrencilerin kültürel mirasa ilişkin duyarlılıklarının cinsiyet, sınıf düzeyi değişkenlerine göre fark gösterdiği belirlenmiştir. Değer Verme ve Koruma (sorumluluk duyma) boyutlarında kız öğrencilerin erkek öğrencilerden daha yüksek puanlara sahip oldukları ayrıca tüm alt boyutlarda ve toplam puanda öğrencilerin kültürel mirasa duyarlılıklarının sınıf düzeyi arttıkça azaldığı belirlenmiştir. Öğrencilerin kültürel mirasa ilişkin duyarlılıkları tarihi gezilere katılma durumlarına göre fark göstermemektedir. Ortaokul öğrencileri, kültürel mirası "geçmişten kalma değerler" olarak tanımlamışlardır. Öğrencilerin tarihi ve doğal varlıklar hakkında bilgi edinme süreçlerini öncelikle "araştırma yapma" yöntemi ile gerçekleştirdikleri görülmektedir. Öğrenciler, milli kültürümüzü öğrenme sürecinde de "araştırma yapma" ve "aile büyüklerinden öğrenme" yöntemini kullanmaktadırlar. Tarihi ve doğal varlıkların önemi, öğrenciler tarafından "geçmişi yansıtma" olarak vurgulanmış, milli kültürümüzü oluşturan unsurların önemi ise "geçmişin yansıması" olarak ifade edilmiştir. Ayrıca, öğrenciler tarihi ve doğal varlıkları koruma yöntemlerini "zarar vermeme ve koruma" prensibi ile belirtmişler, milli kültürümüzün korunması için "dilin korunması ve kullanılması"nı öne çıkarmışlardır. Araştırmada, okullarda kültürel miras bilincini artıracak toplum bazlı projelerin yapılması, okul-aile iş birliklerinin sağlanması, sosyal medya ve dijital platformlarda kültürel mirasın korunmasına yönelik bilgilendirici ve eğitici içeriklerin oluşturulması, her sınıf düzeyinde ilgiyi artırıcı çalışmalar yapılması önerileri getirilmiştir.