Ortaokul öğrencilerinin matematiğe yönelik duyuşsal özellikleri ile Temel Eğitimden Ortaöğretime Geçiş (TEOG) sınavları öncesi yaşadıkları stresin matematik başarısına etkisi

Bu çalışma öğrencilerin matematik dersine yönelik duyuşsal (kaygı, tutum ve güdülenme) özellikleri ile sınav öncesinde yaşadıkları stresin matematik başarısına etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Bu bağlamda aşağıdaki problemin çözümü üzerinde odaklanılmıştır. Bunlar: 1. Öğrencilerin sınav öncesi yaşadıkları stres, matematik motivasyonu, matematik kaygısı ve matematiğe yönelik tutumları ile matematik başarısı arasında nasıl bir ilişki vardır? 2. Öğrencilerin sınav öncesi yaşadıkları stres, matematik motivasyonu, matematik kaygısı ve matematiğe yönelik tutumları cinsiyete göre anlamlı olarak farklılaşmakta mıdır? 3. Öğrencilerin sınav öncesi yaşadıkları stres, matematik motivasyonu, matematik kaygısı, matematiğe yönelik tutumları ve matematik başarısı matematikten ek destek alma değişkenine göre anlamlı olarak farklılaşmakta mıdır? 4. Öğrencilerin matematik motivasyonu, matematik kaygısı, matematiğe yönelik tutumları ile sınav öncesi yaşadıkları stresin matematik başarısını yordama gücü nedir? Bu amaca ulaşmak için araştırmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, 2014-2015 Eğitim-Öğretim yılından Siirt il merkezindeki ortaokullarda öğrenim gören 8. sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Örneklemini ise evrenden seçkisiz olarak belirlenen 11 ortaokulda okuyan 985 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmada öğrencilerin 2014-2015 eğitim öğretim yılı 1. döneminde TEOG matematik sınavından aldıkları puanlar matematik başarısı olarak alınmıştır. Öğrencilerin stres düzeyini belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen "Stres Ölçeği", matematik motivasyonlarını ölçmek amacıyla Aktan (2012) tarafından geliştirilen "Matematik Motivasyon Ölçeği", matematik kaygılarını ölçmek amacıyla Erol (1989) tarafından geliştirilen "Matematik Kaygısı Ölçeği" ve matematiğe yönelik tutumlarını ölçmek amacıyla Aşkar (1986) tarafından geliştirilen "Matematik Dersine Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Veriler birer hafta arayla üç haftada toplanmıştır. Öğrencilerin stres düzeyi ise TEOG sınavlarından 5 gün önce ölçülmüştür. Araştırmada verilerin analizi için t-testi, tek yönlü varyans analizi, Mann-Whitney Testi, Kruskal-Wallis Testi, korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmada öğrencilerin matematik başarı puanları ile matematiğe yönelik tutum puanları ve matematik motivasyonu puanları arasında pozitif, orta düzeyde ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Matematik başarı puanları ile matematik kaygı puanları arasında ters, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Matematik başarı puanları ile stres puanları arasında ters, düşük düzeyde ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Araştırmada, kız öğrencilerin stres puanları ile matematik kaygı puanları erkek öğrencilerden anlamlı olarak daha yüksek çıkmıştır. Matematik tutum puanları ile matematik motivasyon puanlarının ise cinsiyete göre anlamlı olarak farklılaşmadığı belirlenmiştir. Araştırmada matematikten ek destek alma değişkeninin öğrencilerin sınav öncesi yaşadıkları stres üzerinde bir etkisinin olmadığı bulunmuştur. Ayrıca ücret karşılığında matematikten ek destek alan öğrencilerin; ücretsiz ek destek alan ile ek destek almayan öğrencilerden anlamlı olarak matematikten daha başarılı oldukları ve daha düşük düzeyde matematik kaygısına sahip oldukları belirlenmiştir. Araştırmada ücret karşılığında matematikten ek destek alan öğrencilerin ek destek almayan ve ücretsiz destek alan öğrencilerden anlamlı olarak daha yüksek matematik motivasyonu ve tutumuna sahip oldukları; ücretsiz destek alan öğrencilerin ise ek destek almayan öğrencilerden anlamlı olarak daha yüksek matematik motivasyonu ve tutumuna sahip oldukları belirlenmiştir. Öğrencilerin matematik kaygısı, matematik motivasyon ve matematiğe yönelik tutumu ile sınav öncesi yaşadıkları stresin matematik başarısını yordama gücünü belirlemek amacıyla yapılan regresyon analizinde tutum, kaygı, motivasyon ve stres değişkenlerinin matematik başarısının anlamlı yordayıcıları olduğu ve matematik başarısının %24,5'ni açıkladığı belirlenmiştir. Matematik başarısının en güçlü yordayıcısı matematik kaygısı ve bunu sırasıyla stres, matematiğe yönelik tutum ve matematik motivasyonu izlemektedir. Matematik kaygısının olumsuz; stres matematik motivasyonu ve matematik tutumunun ise matematik başarısına olumlu etkisinin olduğu belirlenmiştir. Araştırmada elde edilen sonuçlar doğrultusunda çeşitli öneriler sunulmuştur. Bu önerilerden bazıları: Sınıf içi öğrenme ortamları düzenlenirken matematik başarısı ile duyuşsal özellikler arasındaki ilişkiler göz önüne alınmalıdır. Öğretmen yetiştiren okullarda duyuşsal alana yönelik dersler okutulmalıdır. Öğretmenlere duyuşsal alana yönelik eğitimler verilmelidir. Eğitimciler matematik başarısının en önemli yordayıcısı olan matematik kaygısını arttıracak davranışlardan kaçınmalıdır. Okullarda yapılan sınavlar ölçme ve değerlendirme biliminin ortaya koyduğu ilkelere bağlı kalınarak yapılmalıdır. Anahtar sözcükler: Matematik baĢarısı, stres, matematik motivasyonu, matematik kaygısı, matematiğe yönelik tutum.