Ortaokul öğrencilerinin matematik odaklı akademik risk alma davranışlarına etki eden faktörlerin yapısal eşitlik modellemesi ile incelenmesi

Bu araştırmanın amacı ortaokul öğrencilerinin cinsiyetleri, sınıf düzeyleri, matematiğe karşı tutum (MKT) düzeyleri ve matematiksel üstbiliş farkındalık (MÜF) düzeylerinin birbirleri ve matematik odaklı akademik risk alma (MOARA) davranış düzeyi üzerindeki etkilerini belirlemektir. Araştırmanın hedef evrenini Malatya ilinde bulunan ortaokullar, ulaşılabilir evrenini ise Malatya ili Battalgazi ve Yeşilyurt merkez ilçelerinde bulunan ortaokullar oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise 2018-2019 eğitim öğretim yılında ulaşılabilir evrende yer alan okullardan uygun örnekleme yöntemi kullanılarak seçilen 895 ortaokul (6, 7 ve 8.sınıf) öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak MÜF Ölçeği, MKT Ölçeği ve MOARA Ölçeği kullanılmıştır. İlişkisel araştırma modelinin kullanıldığı araştırmada elde edilen veriler Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) ile analiz edilmiştir. YEM analizi sonucunda araştırma kapsamında kuramsal bilgilere dayalı olarak geliştirilen 9 hipotezden 4'ü kabul edilmiş 5'i ise reddedilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre cinsiyet, MKT ve MÜF değişkenleri ile MOARA arasında doğrudan ve/veya dolaylı ilişkiler olduğu gözlemlenmektedir. Cinsiyet değişkeninin MÜF düzeyini doğrudan; MOARA düzeyini dolaylı etkilediği görülmüştür. MKT düzeyinin, MÜF düzeyini doğrudan, MOARA düzeyini doğrudan ve dolaylı etkilediği görülmüştür. Ayrıca MÜF düzeyinin, MOARA düzeyini doğrudan etkilediği sonucuna da ulaşılmıştır. Cinsiyet ve MKT değişkenleri MÜF değişkenine ilişkin varyansın yaklaşık %49'unu açıklamaktadır. Ayrıca cinsiyet, MKT ve MÜF değişkenleri MOARA değişkenine ilişkin varyansın yaklaşık %68'ini açıklamaktadır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara bağlı olarak çeşitli önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Akademik risk alma, Üstbiliş farkındalık, Tutum, Cinsiyet, Sınıf düzeyi, Yapısal eşitlik modellemesi