Ortaokul öğrencilerinin matematik öz yeterlik, kaygı, matematik başarı puanları ve matematiğe yönelik tutumları arasındaki ilişkilerin belirlenmesi

Bu araştırmanın amacı ortaokul öğrencilerinin matematik kaygısı, öz yeterliği, matematiğe yönelik tutumları ve matematik başarı puanları arasındaki ilişkileri belirlemektir. Çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeline göre yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini Elazığ il Merkezinde öğrenim gören 740 ortaokul öğrencisi oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak "Matematik Tutum Ölçeği" ve "Matematik Öz Yeterliği ve Kaygısı Ölçeği" kullanılmıştır. Veri toplama aracının uygulanması ile toplanan veriler analiz edilmiş, ölçeğin boyutları ve geneli çeşitli bağımsız değişkenler açısından karşılaştırılmıştır. Bu kapsamda öncelikle Levene testi ile dağılımın homojen olup olmadığına bakılmış, dağılımın homojen olduğu durumlarda Bağımsız Gruplar T testi veya Tek Yönlü Varyans analizi, dağılımın homojen olmadığı durumlarda ise varyansların homojen olmadığı t testi ve Kruskall Wallis H testine göre analiz yapılmıştır. Grup ortalamaları açısından istatistiksel olarak anlamlı farkın olduğu durumlarda etki büyüklükleri hesaplanmıştır. Çalışmada öğrencilerin matematik dersine yönelik tutum, kaygı ve öz yeterlikleri öğrenim görülen okul, sınıf düzeyi, önceki yılın matematik notu, matematik dersine ilişkin duygu durumu ve öğretmenin cinsiyeti değişkenlerine göre karşılaştırılmıştır. Araştırma sonucunda ilgi, kaygı, çalışma, gereklilik, öz yeterlik boyutları ile ölçeklerin genelinde matematik dersine yönelik duygusunu "Seviyorum" şeklinde ifade eden öğrenciler lehine anlamlı fark gözlenmiştir. Ölçekler ile boyutları matematik öğretmeninin cinsiyetine göre incelendiğinde ise ilgi, kaygı, öz yeterlik boyutlarında ve matematiğe yönelik tutum ölçeğinin genelinde erkek öğretmenler lehine, matematik kaygısı boyutunda ise kadın öğretmenler lehine anlamlı fark belirlenmiştir. Ayrıca matematik başarı puanı ile ilgi, kaygı, çalışma, gereklilik, öz yeterlik, matematik tutum ölçeğinin geneli ve matematik öz yeterliği ve kaygısı ölçeğinin geneli arasında pozitif yönlü anlamlı, matematik başarı puanı ile matematik kaygısı arasında negatif yönlü anlamlı, öz yeterlik boyutu ile matematik kaygısı arasında negatif yönlü anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Ölçekler ile boyutları arasındaki en yüksek korelasyon matematik tutum ölçeğinin geneli ile ilgi boyutu arasında, en düşük korelasyon ise matematik başarı puanı ile matematik öz yeterliği ve kaygısı ölçeğinin geneli arasında hesaplanmıştır. Araştırmamızın bulguları sonucu matematik eğitiminde öğrencilerin öz yeterlik inançlarının öğrenme-öğretme süreci açısından önemli bir rol oynadığına dair güçlü kanıtlar bulunmaktadır. Bu doğrultuda, öğretim programlarının öğrencilerin matematiksel öz yeterliklerini geliştirmeyi hedefleyecek şekilde yapılandırılması önerilmektedir. Bu çalışmada öğrencilerin matematiğe yönelik tutum, kaygı ve öz yeterlikleri ele alınmış, ancak bu değişkenlere sebep olabilecek konular incelenmemiştir. Öğrencilerin matematiğe yönelik tutum, kaygı ve öz yeterliklerinin gelişmesinde en çok etkili olabilecek konuların belirlenmesi ve bu duruma sebep olan faktörlerin derinlemesine araştırılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Matematik Öz Yeterlik Algısı, Matematik Kaygısı, Matematiğe Yönelik Tutum, Matematik Ders Başarısı