Ortaokul öğrencilerinin sosyal bilgiler dersinde somut olmayan kültürel miras okuryazarlığı becerilerinin geliştirilmesine yönelik bir uygulama

Yaşamın çoğu alanında kendine yer edinebilen somut olmayan kültürel miras (SOKÜM) terimi bireyin köklerini benimseyebilmesi noktasında önemli işlevleri bulunan önemli bir terimdir. Bireyin bağlılık hissettiği toprağa duyduğu aidiyet duygusunu beslemesi ve güçlendirmesi küçük yaşlardan itibaren SOKÜM ile içli dışlı olmasına dolayısıyla somut olmayan kültürel miras okuryazarlığı kazanmasına bağlıdır. Buna göre araştırmada ortaokul 7. sınıf öğrencilerine sosyal bilgiler dersinde somut olmayan kültürel miras okuryazarlığı becerisinin kazandırılması amaçlanmıştır. Araştırmada karma araştırma yöntemi kullanılmış olup nicel boyutu öntest- sontest kontrol gruplu yarı deneysel desen; nitel boyutu ise olgubilim deseninde yapılandırılmıştır. Araştırmanın nicel boyutu Kastamonu'da bir devlet okulunda öğrenim görmekte olan deney grubunda 25, kontrol grubunda 28+20 olmak üzere toplamda 73 ortaokul 7. sınıf öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Nitel boyutu ise deneysel işlemin gerçekleştirildiği 25 ortaokul 7. sınıf öğrencisi ile yürütülmüştür. Araştırmanın nicel boyutunda Kelime İlişkilendirme Testi (KİT) ile araştırmacı tarafından geliştirilen Somut Olmayan Kültürel Miras Okuryazarlığı Ölçeği (SOKÜMOÖ) kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise mülakat formu kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde SPSS 25.0 paket programından yararlanılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen nicel verilerin çözümlenmesinde karışık ölçümler için çift yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizi ise içerik analizi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonucunda ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin öntest ve sontest somut olmayan kültürel miras okuryazarlığı puanları arasında sontestlerin lehinde farklılaştığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte sosyal bilgiler öğretiminde somut olmayan kültürel miras okuryazarlığı kazandırmaya yönelik uygulanan etkinliklerin öğrencilerin SOKÜMO becerilerini artırdığı ortaya çıkmıştır. Öğrencilerin Kelime İlişkilendirme Testi'nde yer alan anahtar kavramlara ilişkin ürettikleri toplam kelime sayısında önemli bir artışın olduğu tespit edilmiştir. Kesme noktasının daraldıkça anahtar kavramlara ilişkin üretilen kelime sayılarının arttığı belirlenmiştir. Ayrıca öğrencilerin kurdukları bilimsel içerikli cümle sayısının artış gösterdiği ve mevcut kavram yanılgılarının büyük oranda giderildiği tespit edilmiştir. Nitel boyuttan elde edilen bulgulara göre ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin somut olmayan kültürel miras okuryazarlığı becerileri konusunda farkındalık kazandıkları tespit edilmiştir.