Ortaokul öğretmenleri ve okul psikolojik danışmanlarının öğrencilerin sosyal duygusal öğrenme becerilerine ilişkin görüşleri: Nitel bir çalışma

Bu araştırmanın amacı, ortaokul düzeyinde görev yapan sınıf rehber öğretmenleri ve okul psikolojik danışmanlarının, öğrencilerin sosyal duygusal öğrenme (SDÖ) becerilerine ilişkin görüşlerini incelemektir. Nitel araştırma deseniyle yürütülen çalışmada, amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılmıştır. Çalışma grubunu, ortaokulda görev yapan 20 sınıf rehber öğretmeni ve 10 okul psikolojik danışmanı olmak üzere toplam 30 katılımcı oluşturmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmış ve içerik analizi yoluyla analiz edilmiştir. Bulgular, katılımcıların SDÖ kavramına ilişkin sınırlı bilgiye sahip olmalarına rağmen bu becerileri önemli gördüklerini ortaya koymaktadır. Katılımcıların büyük çoğunluğu, öğrencilerin SDÖ becerilerini genel olarak düşük düzeyde değerlendirmiş; özellikle öz farkındalık, öz yönetim ve ilişki geliştirme becerilerinde yetersizlikler yaşandığını belirtmiştir. Öğretmen ve psikolojik danışmanlar, sınıf içi ve sınıf dışı uygulamaların, psikolojik danışma hizmetleri ile paydaşlarla yürüttükleri çalışmaların, SDÖ becerileri yanında akademik başarı ve okul aidiyetini de olumlu etkilediğini ifade etmiştir. Katılımcılar, SDÖ alanındaki yeterliklerini genellikle orta veya yüksek düzeyde görürken, gelişime de açık olduklarını belirtmişlerdir. Araştırmada, öğrencilerin sosyal duygusal öğrenme becerilerinin gelişiminde en çok aile kaynaklı zorluklarla karşılaşıldığı; bunu sırasıyla öğrenciye, fiziksel koşullara, öğretmene ve müfredata bağlı zorlukların izlediği belirlenmiştir. Ayrıca, SDÖ'nün etkili geliştirilmesi için öğretmenler, psikolojik danışmanlar, yöneticiler ve veliler gibi farklı paydaşların yanı sıra, okulun fiziksel koşulları ve müfredat gibi boyutlara ilişkin çok yönlü ihtiyaçlar belirlenmiştir. Katılımcılar, özellikle öğretmen ve psikolojik danışmanların mesleki gelişim, yeterlik ve iş birliği alanlarında desteklenmesi gerektiğini; yöneticilerin liderlik, iletişim ve destekleyici rollerinin önemini vurgulamıştır. Bunun yanında, velilerin bilinçlendirilmesi, okul ortamlarının iyileştirilmesi ve SDÖ'nün müfredata etkin entegrasyonu önemli ihtiyaçlar olarak öne çıkmıştır. Ancak, müfredatın yoğun içeriği ve zaman kısıtlamaları, sosyal duygusal öğrenmeye ayrılacak zamanı sınırlayarak sürecin önündeki önemli engellerden biri olarak görülmüştür. Anahtar kelimeler: Sosyal duygusal öğrenme, okul psikolojik danışmanı, sınıf rehber öğretmeni, ortaokul öğrencileri, nitel araştırma.