Ortaokul öğretmenlerinin algılarına göre okul müdürlerinin liderlik stilleri ile kadın öğretmenlerin karşılaştıkları cam tavan engelleri

Bu çalışmanın amacı kadın öğretmenlerin yükselmesinin önündeki cam tavan sendromuna ilişkin engellerin belirlenmesinde kullanılmak üzere bir ölçme aracı geliştirmek ve geliştirilen ölçme aracı ile birlikte kadın öğretmenlerin yükselmesini engelleyen faktörlerin ortaokul öğretmenlerinin algılarına göre incelemek; okul müdürlerinin liderlik stillerine dair öğretmen algılarını tespit etmek; cam tavan engelleri ile liderlik stilleri arasında nasıl bir ilişki olduğunu ortaya koymak olarak belirlenmiştir. Araştırmanın evrenini İzmir ili merkez ilçelerinde bulunan 25 ortaokulda 2018-2019 yılında görev yapan ortaokul öğretmenleri, bu evreni temsilen ise 422 öğretmen oluşturmaktadır. Örneklem, oranlı tabakalı örneklem yöntemi ile tespit edilmiştir. Araştırmanın veri toplama araçları iki ölçekten meydana gelmektedir. Bunlardan biri kadın öğretmenlerin cam tavan engellerini ölçmek üzere geliştirilen 31 maddelik, geçerliği ve güvenirliği ispatlanmış "Kadın Öğretmenlerin Yöneticilikle İlgili Karşılaştıkları Cam Tavan Engelleri Ölçeği"dir. Okul müdürlerinin liderlik stillerini belirlemek üzere ise 36 maddelik "Çok Faktörlü Liderlik Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma sonucuna göre, öğretmenlerin katılım gösterdikleri çok faktörlü liderlik alt boyutları sırasıyla serbestlik tanıyan liderlik, etkileşimci liderlik ve dönüşümcü liderlik şeklindedir. Öğretmenlerin okul müdürlerinin liderlik stillerine ilişkin algılarının ölçeğin alt boyutlarından medeni duruma ve branşa göre anlamlı bir farklılık göstermediği; öte yandan cinsiyete göre etkileşimci liderlik alt boyutunda, yaşa ve mesleki kıdeme göre ise dönüşümcü liderlik alt boyutunda anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin en yüksek düzeyde katılım gösterdikleri alt boyut toplumsal faktörler, en düşük ortalamanın gözlendiği alt boyut ise bireysel faktörlerdir. Öğretmenlerin kadınların yönetici olma yolunda karşılaştıkları engellere dair algılarının ölçeğin alt boyutlarından cinsiyete, medeni duruma, yaşa, mesleki kıdeme ve branşa göre bir farklılık göstermediği saptanmıştır. Eğitim durumuna göre ise toplumsal ve örgütsel alt boyutlarda anlamlı bir farklılık gözlenmektedir. Cam tavan alt boyutlarından bireysel faktörler ile serbestlik tanıyan liderlik arasında düşük düzeyde negatif bir ilişki olduğu gözlenmektedir. Dönüşümcü liderlik ile toplumsal faktörler arasında ise düşük oranda pozitif bir korelasyon olduğu görülmektedir. Etkileşimci liderlik ile toplumsal ve örgütsel faktörler arasında aynı pozitif düşük düzeyde ilişki göze çarpmaktadır. Cam tavan ölçek ortalamasına bakıldığında serbestlik tanıyan liderlik ile arasında (r=-,201) düşük düzeyde negatif bir ilişki olduğu söylenebilir. Dönüşümcü (r=,287) ve etkileşimci liderlik (r=,084) alt boyutları ile cam tavan ölçek ortalaması arasındaki ilişki ise pozitif yönde düşük düzeyde bir korelasyondur.