Ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin örgütsel güven ve örgütsel adalet algılarının iş doyumları aracılığıyla motivasyonlarına etkisi: Alanya ilçesi örneği

Bu araştırma, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ortaokullarda çalışan öğretmenlerin örgütsel güven ve örgütsel adalet algılarının iş doyumları aracılığıyla motivasyon düzeylerine etkisini incelemek için yapılmıştır. Araştırmanın evreni, Alanya İlçesinde 2020-2021 eğitim – öğretim yılında Milli Eğitim Bakanlığına bağlı devlet ortaokullarında görev yapan öğretmenlerden oluşmaktadır. Örneklem olarak 281 öğretmene ulaşılmıştır. Araştırma nedensel tarama modeline sahiptir. Basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle oluşturulan örneklemden çevrimiçi anketle elde edilen veriler SPSS.22 istatistik programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Ankette yer alan maddelere göre örgütsel güven, örgütsel adalet, iş doyumu ve motivasyon boyutları incelenmiş ve bu boyutların öğretmenlerin cinsiyetlerine, eğitim durumlarına, mesleki kıdemlerine ve okullarında geçen süreye göre farklılaşıp farklılaşmadığına ilişkisiz örneklem t –testi, tek yönlü varyans (ANOVA), Kruskal Wallis H ve Mann Whitney – U testleri kullanılarak incelenmiştir. Örgütsel güven için yöneticiye güven, meslektaşa güven ve paydaşa güven (öğrenci ve velileri içeren); örgütsel adalet için prosedür adaleti, dağıtım adaleti ve etkileşim adaleti; iş doyumu için içsel ve dışsal doyum; motivasyon için içsel motivasyon, içe yansıtılmış motivasyon, özdeşleşmiş motivasyon ve dışsal düzenleme / kontrol boyutları arasındaki incelenmiş ve toplam 12 maddeden ve 4 gizil yapıdan oluşan modelin uygunluğu LİSREL programı kullanılarak ölçme ve yapısal eşitlik modeli (YEM) üzerinde test edilmiştir. Araştırma sonuçları dikkate alındığında, ortaokul öğretmenlerinin örgütsel güveni temsil eden yöneticiye güven, meslektaşa güven ve paydaşa güven boyutlarında en yüksek ortalamaların meslektaşlara güven boyutunda olduğu bunu yöneticiye güven ve paydaşa güven boyutlarının izlediği görülmüştür. Öğretmenlerin örgütsel adaleti temsil eden dağıtım adaleti, prosedür adaleti ve etkileşim adaleti boyutlarında en yüksek algılarının prosedür adaleti boyutunda olduğu bunu sırasıyla dağıtım adaleti ve etkileşim adaleti boyutlarının izlediği görülmüştür. Öğretmenlerin iş doyumu temsil eden içsel doyum ve dışsal doyum boyutlarında içsel doyum puanlarının dışsal doyum puanlarından yüksek olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin motivasyon düzeylerini temsil eden içsel motivasyon, özdeşleşmiş motivasyon, içe yansıtılmış motivasyon ve dışsal düzenleme / kontrol boyutlarında en yüksek puanlarının özdeşleşmiş motivasyon boyutunda olduğu, bunu sırasıyla içsel motivasyon, içe yansıtılmış motivasyon ve dışsal düzenleme / kontrol boyutlarının izlediği görülmüştür. Ayrıca öğretmenlerin en yüksek ortalamalarının içsel doyum boyutunda; en düşük ortalamalarının ise dışsal düzenleme / kontrol boyutunda yer aldığı görülmüştür. Öğretmenlerin cinsiyetleri açısından örgütsel güveni temsil eden yöneticiye güven boyutu ve motivasyonu temsil eden içsel motivasyon, içe yansıtılmış motivasyon, özdeşlemiş motivasyon ve dışsal düzenleme / kontrol boyutlarında anlamlı bir farklılık bulunurken, örgütsel güvenin meslektaşa güven, paydaşa güven boyutlarıyla iş doyumunun ve örgütsel adaletin tüm boyutlarında anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir. Öğretmenlerin eğitim durumu dikkate alındığında motivasyon boyutunda dışsal düzenleme / kontrol boyutundan anlamlı bir farklılık tespit edilirken, diğer boyutlarda anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Öğretmenlerin mesleki kıdemleri açısından örgütsel güveni temsil eden yöneticiye güven ve paydaşa güven boyutlarında ve iş doyumunu temsil eden dışsal doyum boyutunda anlamlı bir farklılık bulunurken, örgütsel güveni temsil eden meslektaşa güven boyutunda, iş doyumunun içsel doyum boyutunda, örgütsel adalet ve motivasyon boyutlarında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Öğretmenlerin okullarında geçirdikleri süreler açısından toplam 12 boyutta anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Örgütsel güven, örgütsel adalet, iş doyumu ve motivasyon boyutları arasındaki korelasyonlar dikkate alındığında içe yansıtılmış motivasyon (ICD) ve meslektaşlara güven (MG) boyutları dışında boyutlar arasında orta düzeyde pozitif ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Örgütsel güven ve örgütsel adalet boyutlarının iş doyumunun boyutlarıyla pozitif ve anlamlı bir ilişkiye sahip olduğu ve iş doyumu boyutlarının motivasyon boyutlarıyla pozitif ve anlamlı bir ilişkiye sahip olduğu görülmüştür. Yapısal eşitlik modeli çerçevesinde öğretmenlerin örgütsel güven ve örgütsel adalet algılarının iş doyumlarının % 63'ünü açıkladığı ve bu iş doyum durumunun öğretmen motivasyonunun %77'sini açıkladığı sonucuna varılmıştır. Bu durumda öğretmenlerin örgütsel güven ve örgütsel algılarının motivasyonlarına etkisinde iş doyumunun aracılık ettiği söylenebilir.