Ortaokullarda görev yapan okul yöneticilerinin liderlik stilleri ve yönetim tarzları (Manisa ili örneği)

Bu araştırmanın amacı, resmi ortaokullarda görevli ortaokul öğretmenlerinin görüşlerine göre, okul yöneticilerinin liderlik stilleri ile yönetim tarzları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Literatürde benzer konularda yapılan çalışmalara rağmen, bu araştırmanın özgünlüğü, Manisa ilindeki iki büyük ilçedeki okul yöneticilerinin liderlik stilleri ve yönetim tarzlarının eğitim ortamına olan etkilerini öğretmen algıları üzerinden analiz ediyor olmasıdır. Bu çalışma, söz konusu ilçelerdeki okul yöneticilerinin liderlik stilleri ve yönetim tarzlarının, eğitim örgütlerinin hedeflerine ulaşmasındaki rolünü inceleyerek, eğitim yönetimi alanında katkı sağlamayı amaçlamıştır. Araştırma, okul yöneticilerinin liderlik ve yönetim tarzlarının öğretmenlerin algıları doğrultusunda değerlendirilerek, eğitim ortamındaki etkilerinin belirlenmesine odaklanacaktır. Bu kapsamda, nicel veri analizi yöntemlerinden ilişkisel tarama deseni kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, Manisa İli Yunusemre ve Şehzadeler İlçelerinde 2023- 2024 Eğitim Öğretim Yılı içerisinde ortaokullarda görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Yunusemre İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü verilerine göre ortaokullarda 728 öğretmen bulunurken, Şehzadeler İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü verilerine göre ise 513 öğretmen bulunmaktadır. Toplamda bu iki ilçede ortaokullarda görev yapan 1241 öğretmenden 342'si örneklem olarak belirlenmiştir. Veri toplama sürecinde "Okul Yöneticilerinin Liderlik Stili Ölçeği" ve "Okul Yöneticilerinin Sergiledikleri Yönetim Tarzları Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen veriler, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Analizi, Bağımsız Örneklemler için ilişkisiz örneklemler t-testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi şeklinde parametrik analiz yöntemleri ile incelenmiştir. Ayrıca, analiz varsayımları, betimsel ve dağılımsal istatistikler de gözden geçirilmiştir. Araştırma sonuçları, ortaokullarda görev yapan okul yöneticilerinin liderlik stilleri ve yönetim tarzları arasında belirgin bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Liderlik stillerinde en düşük puan otokratik liderlik stiline, en yüksek puan ise serbestlik tanıyan liderlik stiline aittir. Bu, okul yöneticilerin genellikle katılımcı ve özgürlükçü bir liderlik yaklaşımı sergilediklerini göstermektedir. Yönetim tarzlarında ise en düşük puan ilgisiz yönetim tarzına, en yüksek puan ise otokratik yönetim tarzına aittir. Bu bulgu, okul yöneticilerin karar alma süreçlerinde baskın olduklarını ve işlerin nasıl yapılacağı konusunda net yönlendirme sağladıklarını göstermektedir. Cinsiyetin liderlik stilleri ve yönetim tarzları konusundaki algılar üzerinde belirleyici bir faktör olmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, katılımcıların kıdem sürelerinin uzunluğunun yönetim tarzlarına yönelik algılarında anlamlı bir değişiklik yaratmadığı, kıdem seviyesinin bu algıyı etkilemediği gözlemlenmiştir. Buna karşın, branş alanlarına göre öğretmenlerin okul yöneticilerin liderlik stilleri algılarında önemli farklılıklar olduğu görülmüştür. Sözel-dil, sözel-sayısal ve sözel-özel yetenek grupları arasında bu farklılıklar belirginken, dil ve sözel grupları arasında okul yöneticilerin yönetim tarzları algıları açısından anlamlı bir farklılık gözlemlenmiştir. Ancak diğer branş alanlarında bu farklılıkların gözlenmediği belirtilmiştir. Okul yöneticilerinin öğretmenler tarafından daha olumlu bir şekilde algılandığı ve değerlendirildiği bulunmuştur. Bu durum, okul yöneticilerinin liderlik ve yönetim becerilerinin etkili olduğunu ve öğretmenler arasında güven ve memnuniyet oluşturduğunu düşündürmektedir. Sonuç olarak, liderlik stilleri ile yönetim tarzı arasındaki ilişkinin yüksek düzeyde olduğu bulunmuştur. Okul yöneticilerin liderlik stillerinin ve yönetim tarzlarının öğretmenler üzerindeki etkileri dikkate değer bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Yönetim, Liderlik, Yönetim tarzı, Liderlik stilleri