Ortaokullarda kültürel değerlere duyarlı okul kültürü ve kültürel yetkinlik düzeyinin incelenmesi: Karma yöntem çalışması

Kültürel değerlere duyarlı okul kültürü, kültürel değerlere duyarlı eğitimin uygulandığı kültürel değerlere duyarlı okul için belirlenmiş bir okul kültürü tipidir. Araştırmanın amacı kültürel değerlere duyarlı okul kültürünü tanımlamak, bileşenlerini belirlemek, okul yöneticileri için okul kültürünü kültürel değerlere duyarlı okul kültürüne çevirmek için bir yol haritası belirlemek ve kültürel değerlere duyarlı okul kültürü ile kültürel yetkinlik becerisi arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma karma yöntem ile tasarlanmıştır. Sıralı keşfedici tasarım gereği ilk olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığı ile nitel veriler toplanmış ve bilinmeyen bir durum üzerine derinlemesine araştırma yapılmıştır. Daha sonra geliştirilen Kültürel Değerlere Duyarlı Okul Kültürü Ölçeği ve Kültürel Yetkinlik Ölçeği aracılığı ile nicel veriler toplanmıştır. Karma yöntem gereği nitel verilerin nicel veriler ile genellenebilirliği incelenmiştir. Araştırma, Türkiye İstatistiki Bölge Birimlerinden rastgele seçilen illerde görev yapan öğretmenler ve okul yöneticileri örneklemi ile gerçekleştirilmiştir. Nitel kısımda okul yöneticisi, öğretmen, öğrenci ve öğrenci velisi olmak üzere toplam 91 katılımcı bulunurken nicel kısımda 541 öğretmen, 397 yönetici katılımcı bulunmaktadır. Araştırma sonucunda kültürel değerlere duyarlı okul kültürünün, teknik, kurumsal ve yönetimsel olmak üzere üç boyuttan oluştuğu ve başarı, gelişme, evrenselleşme olarak üç çıktısının olduğu, kültürel yetkinlik becerisinin merkezde yer aldığı bulgusu elde edilmiştir. Kültürel değerlere duyarlı okul kültürüne ait tanım geliştirilmiş ve kültürel değerlere duyarlı okul kültürünün değerleri, varsayımları, ögeleri belirlenmiştir. Okullara yönelik kültürel değerlere duyarlı okul modeli önerilmiş ve bu model kapsamında araştırmacı ve uygulayıcılara çeşitli önerilerde bulunulmuştur.