Osman Tevfik ve Şerh-i Kasîde-i Bürde Tercüme-i Mücmeli adlı eseri (İnceleme-metin)

İlk defa Arap edebiyatında ortaya çıkmış bir edebi tür olan kaside, İslâmiyetten sonra da nazım biçiminde ve işlenen konularında bazı değişiklikler olmakla birlikte Arap şiirindeki ağırlığını asılarca muhafaza etmiştir. Ḳaṣîdetü'l-bürde, 13. yüzyılda Muhammed b. Sâid el-Bûsîrî tarafından yazılan ve Hz. Muhammed'i öven medhiyelerden birisidir. Bu kaside âlimler tarafından çok beğenilmiş üzerine yüzyıllar boyunca çeşitli hacimlerde şerhler yazılmıştır. Ömer b. Ahmed el-Harpûtî tarafından 19. yüzyılın ilk çeyreğinde kaleme alınan ʻAṣîdetü'ş-şühde Şerḥ-i Ḳaṣîdeti'l-bürde isimli eser ise Osmanlı'nın son döneminde neşredilen Ḳaṣîdetü'l-bürde şerhlerinden birisidir. el-Harpûtî'nin şerhinde muhtelif alanlardaki ilmi birikimini kullanarak geniş kapsamlı bir çalışma yaptığı görülmektedir. Eserinde fıkıh, tefsir, hadis, kelam, mantık, şiir, sarf, nahiv, belagat gibi konulardaki açıklamaları ve üslubu ilim erbabı tarafından çok beğenilip takrizler yazılmış, İslam âleminin farklı ilim merkezlerinde kitabı basılmıştır. Tezimizde bu şerhin basılı tek tercümesi olan Şerḥ-i Ḳaṣîde-i Bürde Tercüme-i Mücmeli isimli eser incelendi ve transkripsiyonlu metin haline getirilip ilim dünyasına kazandırıldı. Selanik İstinaf Mahkemesi başkâtibi Osman Tevfik Efendi tarafından 19. yüzyılın son çeyreğinde yazılan tercüme, şerhi ile karşılaştırılıp farklılıkları tespit edildi. ʻAṣîdetü'ş-şühde gibi beğenilen bir eserin ilim ehli olmayanların da istifadesine sunulması maksadı ile Osman Tevfik Efendi tarafından özetlendiği ve bazı yerlere farklı kaynaklardan eklemeler yapıldığı görüldü.