Osmanlı basın kaynakları ışığında Girit meselesi(1866-1869)

Osmanlı Basın Kaynakları Işığında Girit Meselesi (1866-1869) Girit Adası, özel konumunun değerliliği nedeniyle sık sık işgallerle karşılaştı. Girit coğrafyasının ilk yerleşenleri Karlar'dır. Daha sonra Dor, Roma, Arap ve Venedik yönetimi altında bulunan ada 1669 Osmanlı hakimiyeti altına girdi. Fransız İhtilali ve Sanayi Devrimi olarak adlandırılan gelişmelerle kitle iletişimin gelişmesi, sanayileşme, sosyal hayatta meydana gelen değişimler bireylerde milliyetçilik düşüncesinin ortaya çıkmasına neden oldu. Osmanlı Devleti'nde ise bazı ekonomik, siyasi bir takım problemler yaşanmaktaydı. Dünyada hızla yayılan milliyetçilik ideolojisi ise azınlıklara bağımsız bir devlet kurmaları için yol gösterici oldu. Özellikle bu düşünce Rumların örgütlenerek 1821 senesinde Mora'da ayaklanmalarına sebebiyet verdi. Mora İsyanı'nın bastırılmasından kısa bir süre sonra da Yunanistan'ın bağımsızlık kazandığı görüldü. Osmanlı Devleti topraklarında yaşanan bu ayaklanmaların son bulmasını ümit ederken 1866 senesinde Rumların, Yunanlıların destekleri ile tekrar Girit Adası'nda ayaklanması Osmanlı Devleti'ni tamamen zorlu bir sürecin içerisine sürükledi. Bu dönemde basın Girit Müslümanlarının kuşkusuz en büyük destekçisi oldu. Özellikle Muhbir ve Tasvir-i Efkar gazeteleri Girit Müslümanlarının yaralarını sarmak için gazete nüshalarında iane faaliyetlerine öncülük etti. Ayrıca Avrupalı büyük güçlerin Girit politikalarına da nüshalarında yer vererek kamuoyuna Girit için durumun ne kadarda ciddi bir boyuta ulaştığı gösterildi. 1866 Girit İsyanı'nı sonlandıran gelişmelerede yer verilen bu çalışamada Hürriyet gazetesininde olaylarla yakından ilgilendiği tespit edildi. Gazetenin ilgili nüshalarından yararlanıldı. Fakat Girit için Osmanlı Devleti ve Türk kamuoyunun çalışmaları yetersiz kalarak Ada 1913'te Yunanistan'a devredildi. Anahtar Kelimeler: Girit, 1821 Mora İsyanı, 1866-1869 Girit İsyanı, Muhbir Gazetesi, Tasvir-i Efkar Gazetesi, Hürriyet Gazetesi.