Osmanlı ve Çin İmparatorluklarında eğitim reformları üzerine karşılaştırmalı bir inceleme (1808-1911)

Asya kıtasının eski ve parlak devletlerinden olan Osmanlı ve Qing İmparatorluklarının 19. yüzyıldan itibaren Batılı devletlerin karşısında açık bir şekilde geri kaldıkları görülür. Güçlü devletler, özellikle Rusya ile olan savaşlarda defalarca başarısız olan Osmanlı İmparatorluğu'nu tehdit etmiş ve Osmanlı İmparatorluğu da Avrupa'nın ileri teknolojilerini alarak zayıf ordusunda reform yapmak zorunda kalmıştır. Afyon Savaşı'ndan sonra İngiltere ve Fransa gibi ülkeler tarafından işgal edilen Qing İmparatorluğu, Batı teknolojisini öğrenmeye ve önemli tedbirler alarak Batılılaşmaya başlamıştır. Osmanlı İmparatorluğu'nun Batılılaşma reformu, Qing Hanedanlığı'nın Batılılaşmasından daha önce olmasına rağmen iki devletin eğitim sistemi reformlarının arka planı, içeriği ve sonuçları üzerinde benzerlikler vardır. Çalışmada 19. yüzyılda iki imparatorluğun eğitim sistemi üzerinde yapılan reformların arka planı, içeriği ve sonuçları bakımından karşılaştırmalar yapılarak benzerlikler ve farklılıklar tespit edilmeye çalışılmıştır. Birinci bölümde Osmanlı İmparatorluğu ve Qing Hanedanlığı reformlar yapmadan önce klasik eğitim sistemleri incelenmiştir. İkinci bölümde Osmanlı ve Çin İmparatorlukları yapılan eğitim reformlarının içerikleri ve süreci analiz edilmiştir. Üçüncü bölümde iki devletin uygulandığı eğitim reformlarının arka planı, içeriği ve sonuçları karşılaştırılmalı olarak incelenip bir değerlendirme yapılması amaçlanmıştır. Her iki devletin eğitim reformları devleti yıkılmaktan kurtaramamış olsa da kurulan modern eğitim sistemiyle aydınları yetiştirip devleti geliştirmiştir.