Osmanlı Devleti'nde başlık olarak fesin kullanımı ve Feshane-i Amire (1829-1850)

Kıyafet geleneksel toplumlarda gruplar arasındaki farklılıkları göstermek için kullanılan bir araçtı. Osmanlı Devleti'nde de toplumda var olan grupları göstermek için belirlenmiş kıyafet ve başlıklar vardı. Bu çalışmada kıyafet düzenlemesi ile 1829 yılında Osmanlı tebaası tarafından kullanılmı yaygınlaşan fesi ve onu imal etmek için açılan Feshane-i Amire fabrikası incelenmiştir. II. Mahmud'un kıyafet düzenlemesinden önce genellikle Osmanlı Müslüman tebaası başlık olarak kavuk kullanmaktaydı. Fes II. Mahmud'un yapmış olduğu düzenleme ile birlikte kullanılmaya başlanan bir başlık olarak bilinmektedir. Ancak yapılan çalışmalarda fesin 17. ve 18. yüzyılda yaygın olmasa da halk tarafından bilinen bir başlık olduğu tespit edilmiştir. Bununla beraber fes Osmanlı coğrafyasında 1827 ve 1829 yıllarında yapılan kıyafet düzenlemesiyle yaygın olarak kullanılmaya başladı. 1826 yılında Osmanlı'nın asli ordusu olan Yeniçeri Ocağı kaldırıldı. Yerine batıdaki askerler gibi talimler yapan Asâkir-i Mansûre-i Muhammediye ordusu oluşturuldu. 1827 yılında çıkartılan nizamname ile yeni ordu şubara yerine fesi kullanmaya başladı. Daha sonra 1829 yılında çıkartılan kıyafet nizamnamesi ile devlet memurlarının da fes kullanmasına karar verildi. İlk olarak fesler Anadolu'da bulunan fesçi esnafı tarafından, Tunus, Mısır, Fransa ve Avusturya'da satın alınmaktaydı. II. Mahmud, III. Selim'in ekomonide başlattığı yerli üretimi destekleme ve devletin ihtiyacını kendi içinde sağlama politikasını devam ettirmek için birçok fabrika açtı. Bu fabrikalardan biri de 1829 yılında Hazine-i Hassa'ya ait bir binada fes üretimine başlayan Feshane-i Amire'ydi. Feshane-i Amire ilk zamanlarında ordunun ve memurların başlık ihtiyacını sağlıyordu. Feshanede fes üretimin artması ile birlikte halka da satış yapılmaya başlandı.