Osmanlı maarif salnamelerine ve düsturlarına göre Rumeli'deki azınlık okulları

Osmanlı Devleti'nin himayesinde yaşayan azınlıklar, nüfus olarak kalabalık oldukları Rumeli topraklarında çeşitli okullar açmışlardır. Eğitim amaçlı kurulan bu okullar, zamanla farklı amaçlara hizmet eden yapılar haline gelmiştir. Bu çalışmada azınlık okullarının faaliyetleri konusunda araştırma ve incelemeler ele alınmış, nitel araştırma yöntemlerinden birisi olan doküman incelemesi yapılmıştır. Azınlık okullarının yapmış olduğu faaliyetlerle ilgili araştırma yapılırken, Osmanlı Devleti'nin Maarif salname kayıtları ile kanun ve nizamnamelerin yayımlandığı düsturlar incelenerek gerekli veriler elde edilmiştir. Çalışmamızın esas kaynakları olan Maarif salnameleri ve düsturlardan başka konumuz ile alakalı kaynak, makale, tez ve dokümanlardan da yararlanılmıştır. Toplanan veriler sonucunda azınlık okullarının isimleri, dereceleri, kuruldukları şehir ve kasabalar, erkek ve kız öğrenci mevcutları gibi istatistikî bilgiler Osmanlıcadan Türkçeye tercüme edilerek tablolar halinde sunulmuştur. Araştırma sonucunda; Osmanlı bünyesinde yaşayan azınlıkların Osmanlı Devleti'nin gücünü kaybetmesini fırsat bilerek, özellikle nüfus olarak kalabalık oldukları yerlerde bolca eğitim kurumları açmış oldukları, bu okulların zamanla eğitim amacı dışına çıkarak her milletin (Rum, Bulgar, Sırp) kendi bağımsızlığı, mezhep ve kültürünün yayılması için kullanılan araçlar haline geldiği, Müslüman halkın yoğun olarak yaşadığı İşkodra, Kosova gibi vilayetlerde bu okulları kullanarak onları asimile etmeye çalıştıkları tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Azınlık Okulları, Maarif Salnameleri, Maarif-i Umumiye Nizamnamesi, Düstur.