Osteogenezis ımperfektalı hastalarda plazma mirna (MİR26a, MİR29A, MİR133A) ekspresyon düzeylerinin değerlendirilmesi

Osteogenezis Imperfektalı Hastalarda Plazma miRNA (miR-26a, miR-29a, miR-133a) Ekspresyon Düzeylerinin Değerlendirilmesi Giriş-Amaç: Osteogenezis İmperfekta (Oİ) uzun kemik deformiteleri ve kırıkları ile seyreden beraberinde mavi sklera, diş bozuklukları, işitme kaybı ve ligamentöz laksite görülebilen genetik bir bağ dokusu hastalığıdır. Sillence ve ark. tarafından klinik, kalıtım şekli ve radyolojik özelliklere göre Oİ klasik olarak dört sınıfa ayrılmaktadır. Günümüzde Oİ'nın OMIM (Online Mendelian Inheritance in Man) veri tabanında 17 farklı tipi bildirilmiştir. Kalıtım şekli tiplere göre farklılık göstermekle birlikte otozomal dominant (OD) ve otozomal resesif (OR) geçişlidir. Yakın zamana kadar klasik bilgilerimiz santral dogma olarak tanımlanan DNA'da depolanmış materyalin haberci RNA'ya (mRNA) transkribe olması ve sonrasında da taşıyıcı RNA (tRNA) aracılığıyla ribozomlara taşınarak gerekli proteinlerin sentezlenmesi yönünde idi. Fakat yapılan genom ve işlevsel analiz çalışmaları protein kodlamayan RNA (non-coding RNA- ncRNA) moleküllerinin de olduğunu göstermiştir. Küçük kodlamayan RNA'ların bir sınıfı olan mikroRNA'lar (miRNA) gelişim, homeostaz, bağışıklık ve ossifikasyon gibi süreçlerde önemli rol oynamaktadırlar. miRNA'ların inflamasyondan kansere kadar çoğu hastalıkla ilişkili olduğu gösterilmiştir. Varolan kanıtlar, ossifikasyon sürecinde miRNA'ların hedef mRNA'ların ekspresyonunu bağlama ve bastırma ile etkilediğini dolayısıyla osteoblastik proliferasyon, farklılaşma ve osteoklastik aktivitede etkili translasyon ürünlerini de etkilediğini göstermiştir. Yapılan araştırmaların çoğunda doğrudan kemik hastalıklarıyla ilişkili miRNA'lar tanımlanmamıştır ancak miR-26a, miR-29a, miR-133a kemik ile ilişkili eksprese olduğu düşünülen miRNA'lardandır. Çalışmamızda, Oİ'da mikroRNA'ların klinik heterojenitedeki rolünü saptamak, biyobelirteç olarak kullanılabilirliğinin anlaşılmasına katkı sağlamak ve yeni bir terapötik hedef olasılığı amacıyla kemik ilişkili miRNA'lardan miR-26a, miR29a, miR-133a'nın hasta ve sağlıklı kontrol grupları arasında ekspresyon farklılıklarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Endokrinoloji ve Çocuk Genetik Polikliniğinde değerlendirilen ve Oİ tanısı ile takip edilen 0-18 yaş grubu 26 hasta, kontrol grubu olarak Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Sağlam ve Genel Çocuk Polikliniğine başvuran hastalığı olmayan 0-18 yaş arası 16 sağlıklı çocuk alındı. Olgulara ait plazma örneklerinden miRNA (miR-26a, miR-29a, miR-133a) izolasyonu için miRNeasy Serum/Plasma Kit (Qiagen, 217184) kullanıldı. Kantitatif PCR ile belirlenen değerler REST© (Pfaffl MW ve ark. Nuc Acid Res, 2002; 30(9): E36) programı kullanılarak normalize edildi. Bulgular: Hasta ve kontrol gruplarının miRNA düzeyleri arasında dikkat çekici düzeyde fark olduğu ve hasta grubunun miRNA düzeylerinin daha yüksek olduğu saptandı. miR-133a düzeyi yüksek olan hastaların serum kalsiyum ve D vitamini düzeyleri diğer gruplara göre daha düşük bulundu. Dentinogenesis imperfecta görülme sıklığı ile miRNA düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı. Ancak miR-26a expresyonunun dentinogenezis imperfektalı hastalarda arttığı (p=0,09) gözlendi. Sonuç: Osteogenezis İmperfekta yaygın osteoporoz, tekrarlayan kemik kırıkları ve bunun sonucunda oluşan deformiteler ile karekterize ve kesin tedavisi olmayan nedir bir hastalıktır. Osteogenezis İmperfekta'da mikroRNA'ların klinik heterojenitedeki rolünü saptamak, biyobelirteç olarak kullanılabilirliğinin anlaşılmasına katkı sağlamak ve yeni bir terapötik hedef olasılığı amacıyla kemik ilişkili miRNA'larda deneysel kanıtlar kısıtlı olduğundan, ossifikasyon sürecince rol aldığı düşünülen miRNA'ların incelendiği daha çok çalışmaya ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Osteogenezis İmperfekta, mikroRNA, miR-26a, miR-29a, miR-133a