Osteoporotik femur proksimal uç kırıklarında serum leptin seviyeleri

AMAÇ: Çalışmamız osteoporotik femur proksimal uç kırığı bulunan hastalarda serum leptin seviyesinin; KMY, vücut kitle indeksi (VKİ) ve bazı biyokimyasal parametreler ile kırık riski arasındaki ilişkilerini araştırmak ve böylece leptinin osteoporoz üzerindeki etkileri hakkında tüm dünyada yaygın olarak sürdürülen çalışmalara ülkemizden de katkıda bulunmak amacıyla tıpta uzmanlık tezi olarak hazırlanmıştır. Leptinin kırık riskinde belirleyici bir etken olup olmadığı tam olarak bilinmemektedir. Bu çalışmada osteoporotik femur proksimal uç kırığı bulunan olgularda; leptin ile kemik mineral yoğunluğu ve kemik kırılganlık riski arasındaki ilişki irdelenmiştir.GEREÇ VE YÖNTEM: Osteoporotik femur proksimal uç kırığı bulunan olan 25 hasta (11 erkek, 14 kadın) ?vaka grubu? olarak çalışmaya alınmıştır. Hasta seçiminde yüksek enerjili travma öyküsü bulunması, daha önce osteoporoza yönelik tıbbi tedavi uygulanması, sistemik steroid kullanımı, kemik metastazı ve diğer ikincil osteoporoz nedenleri dışlanma kriterleri olarak kabul edilmiştir. Herhangi bir patolojik kırık öyküsü bulunmayan ancak çeşitli nedenlerden dolayı kliniğimize başvurmuş ve ilk kez birincil osteoporoz tanısı alan 25 hastadan (8 erkek, 17 kadın) ise?kontrol grubu?nu oluşturmuştur.Tüm olgularda lomber 1-4 vertebra ve femur proksimalindeki 5 bölgeden DEXA ile KMY ölçümü gerçekleştirilmiştir. Osteokalsin, PTH' ı da içeren rutin biyokimyasal parametrelerle, 25(OH)vitamin D ve leptin seviyeleri ölçülmüştür. Hastaların boy ve kiloları ölçülerek kaydedilmiş ve VKİ' leri hesaplanmıştır. SPSS 11.5 paket programında bilgisayara girilen verilerin istatistiksel değerlendirmesi; student t, khi-kare, Mann Whitney U ve Pearson korelasyon testleri ile yapılmıştır.BULGULAR: Kontrol grubundaki ortalama serum leptin seviyesi 32,68±31,9 ng/ml, kırıklı olgularda bu değer 19,98±33,6 ng/ml olarak bulunmuştur. Leptin düzeylerinin cinsiyete göre dağılımlarına bakıldığında kadınlarda ortalama 35,33±38,2 ng/ml (n=31), erkeklerde 11,06±13,5 ng/ml (n=19) olarak saptanmıştır. Tüm olgularda VKİ ile leptin arasında pozitif bir korelasyon olduğu görülmüştür (r=0,435, p=0,002). Tüm olgular değerlendirildiğinde leptin ile femur intertrokanterik bölge T skoru (r=0,299, p=0,35) ve Z skoru arasında ( r=0,410, p=0,10) pozitif bir korelasyon saptanmıştır. Kontrol grubunda serum leptin düzeyi ile VKİ arasında pozitif bir korelasyon saptanırken (r=0,532, p=0,006), vaka grubunda anlamlı bir korelasyon bulunmamıştır.SONUÇLAR: Çalışmamızda serum leptin seviyesi ile VKİ arasındaki pozitif korelasyon saptanmıştır. Kontrol grubunda serum leptin seviyelerinin anlamlı yüksekliği; leptinin yüksek serum konsantrasyonlarının kırık oluşumuna karşı koruyucu olduğu hipotezini desteklemektedir. Leptinin seviyesi ile KMY' nun çeşitli anatomik bölgelerdeki pozitif ilgileşimi, onun KMY için olumlu faktörlerden biri olduğunu göstermektedir. Bu çalışmadan yola çıkarak; osteoporozda serum leptin konsantrasyonlarının kırık riskini önceden tespit amacıyla rutin tarama testi olarak kullanılması tartışmaya ve ilerdeki çalışmalara açık bir konudur.ANAHTAR KELİMELER: Leptin, VKİ, KMY, osteoporoz, kırık riski.