Osteoporöz hastalarında oral ve intravenöz bifosfonat kullanımının çenelerdeki kemik yoğunluğuna etkisinin fraktal analiz yöntemi kullanılarak karşılaştırılması

Amaç: Çalışmamızda; postmenopozal osteoporoz nedeniyle bifosfonat kullanan 50 yaş üzerindeki kadınlarda, bifosfonat kullanım süresi ve veriliş yolunun mandibular kortikal ve trabeküler kemik üzerine etkilerini öğrenmeyi ve dental panoramik radyogramların osteoporozun erken teşhisindeki yerini değerlendirmeyi hedefledik. Materyal ve metot: Elli yaş üstü postmenopozal 90 birey çalışmamıza dahil edildi. I. Grup sağlıklı bireyler (n=30), II. Grup oral bifosfonat kullanan osteoporoz hastalar (n=30), III. Grup intravenöz (IV) bifosfonat kullanan osteoporoz hastalar (n=30) olacak şekilde gruplandırıldı. Her grup posterior bölgede molar diş varlığına göre 2 alt gruba ayrıldı. Panoramik radyogram üzerinde seçilen ilgili bölgelerde (Region of Interest-ROI) fraktal analiz yöntemi ile trabeküler kemik yoğunluğu sayısal olarak belirlendi. Mandibulanın mental foramen altında kalan kortikal kemik genişliği (MCW) ölçüldü. Elde edilen veriler istatistiksel olarak değerlendirildi. Bulgular: Elde edilen bulgulara göre oral veya intravenöz bifosfonat kullanan dişli ve dişsiz bireylerin fraktal boyut (FB) değerleri sağlıklı bireylere oranla ölçülen her bölgede daha düşük FB değerleri elde edilmiştir. Yine ilaç kullanım şekli fark etmeksizin hem oral hem IV bifosfonat kullanan hastaların mandibular kortikal kemik kalınlıkları sağlıklı bireylere oranla anlamlı oranda az olduğu görülmüştür. Oral bifosfonat kullanan dişli bireyler ile IV bifosfonat kullanan dişli bireylerin FB değerleri birbirine yakın olmakla birlikte seçilen iki ROI bölgesinde oral bifosfonat kullanan hastalarda anlamlı oranda düşük sonuçlar elde edilmiştir. Dişsiz hastalarda ise yine yakın değerler elde edilmiş olmasına karşın sadece bir bölgede oral bifosfonat kullanan hastaların IV bifosfonat kullanan hastalara oranla anlamlı oranda daha düşük değere sahip olduğunu gördük. Mandibular kortikal kalınlık ölçümlerinde ise anlamlı bir farklılık olmasa da oral bifosfonat kullanan bireylerin dişli veya dişsiz oluşu fark etmeksizin IV bifosfonat kullanan bireylere oranla daha düşük MCW değerlerine sahip olduğu görülmüştür. Bifosfonatların kullanım süreleri ile mandibulanın ilgili bölgelerinden elde ettiğimiz fraktal değerler arasında anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır. Sonuçlar: Elde ettiğimiz sonuçlar bize intravenöz bifosfonat kullanımının mandibulanın trabeküler ve kortikal kemiklerinde daha iyi bir kemik kazanımı elde edilmesinde önemli bir rol aldığını düşündürmektedir. MCW değerlerinin ölçümünün ise osteoporoz hastalarında önemli bir belirteç olarak hastaların erken teşhisinde ve gerekli bölümlere yönlendirmesinde önemli bir tanı aracı olarak kullanılması gerektiğini savunuyoruz.